साहित्य

  • भाषानुरागको युगमा आलोचना बीसौं शताब्दीको पूर्वाद्र्ध–४

    कमलप्रकाश मल्ल नेपालभाषामा आलोचनाको विषयमा यति लामो गन्थनपछि पनि आजभोलि यो क्षेत्रको सतहमा देखिने मूलप्रवृत्तिबारे चर्चा गर्न त बाँकी नै छ । नेपालभाषाको आलोचना क्षेत्रमा सबभन्दा ठूलो विशेषता भनेको यसको इतिहास छोटो हुनु हो । नेपालभाषामा आलोचनाको उमेर भन्नुमात्र १८ वर्षको हो । यी १८ वर्षभित्र हाम्रो भाषाका साहित्यमा आधुनिकता पलाएको भन्दा फरक नपर्ला । आलोचना र आलोच्य विषय […]

  • भाषानुरागको युगमा आलोचनाः बीसौं शताब्दीको पूर्वाद्ध–३

    कमलप्रकाश मल्ल कर्माचार्यले ‘इदमित्थं’ टीकाकार परम्पराप्रति यसप्रकार सिधा असन्तोष व्यक्त गरे पनि आफ्नो आलोचना लेखनको व्यवहारमा उनले मूल्याङ्कनभन्दा व्याख्या गर्ने प्रवृत्तिलाई धेरै उत्तरदायीपूर्ण मानेजस्तो देखिन्छ । आलोचनामा commitment लाई पन्छाउनु नै बहादुरी हुनसक्दैन । त्यसकारण कहींकहीं कर्माचार्यले एकजना आत्मपरक पाठकको प्रतिक्रियामात्र व्यक्त गरी आलोचकको उत्तरदायित्वको भारी बिसाएको देखिन्छ । धेरै ठाउँमा उनले एक जना impressionistic critic भन्न मिल्ने […]

  • प्रजातन्त्र र निर्वाचन

    पञ्चायतकालमा बरोबर म र मेरा केही साथीहरू रेलमा बसेर जोगबनीदेखि समस्तिपुर हुँदै बनारस पुग्थ्यौँ । दिउँसो १२–१ बजेको समय थियो । रेलमा भारतीय महिलासँग टुकुटुकु हिँड्ने एउटा बच्चा थियो । बच्चा घरीघरी आमाको काखबाट तल झथ्र्याे र ढोकातिर जान चाहन्थ्यो । महिलाले बारम्बार बच्चालाई तानेर फेरि काखमा राख्थिन् । बिस्तारै त्यो बच्चा मसँग खेल्न आयो । मैले उसलाई काखमा राखेँ र […]

  • नेपाली इतिहासको धरोहर कमलप्रकाश

    काठमाडौँ, १५ मङ्सिर  : अङ्ग्रेजी भाषाका प्रखर विद्वान डा कमलप्रकाश मल्ल नेपाली भाषाका साथै इतिहासको धरोहर भएको आज यहाँ आयोजित कार्यक्रमका वक्ताले बताएका छन् । डा मल्ल दिवङ्गत हुनुभएको १३औँ दिनको पुण्यतिथिमा आज आयोजित श्रद्धाञ्जलिसभामा उहाँहरुले विद्वान् गुरुको निधनबाट राष्ट्रलाई नै अपूरणीय क्षति पुगेको बताउनुभयो । त्रिभुवन विश्वविद्यालयका पूर्वशिक्षाध्यक्ष डा मल्लको अमेरिकामा ८४ वर्षको उमेरमा […]

  • चीन भ्रमणबारे संस्मरण – २

    नारायणमान बिजुक्छें (रोहित) नेपाल मजदुर किसान पार्टीका अध्यक्ष नारायणमान बिजुक्छें (रोहित) ले चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको निमन्त्रणमा २०५२ भदौ ३–११ गतेसम्म जनवादी गणतन्त्र चीनको भ्रमण गर्नुभएको थियो । यसअघि उहाँले करिब दुई हप्ता प्रजग कोरियाको भ्रमण गर्नुभएको थियो । चीन भ्रमणबारे का. रोहितको संस्मरण प्रकाशित छ – सं.) श्रमशक्तिलाई विकास गर्न सकेन भने साम्राज्यवादलाई हटाउन सक्दैन र समाजवाद […]

  • भाषानुरागको युगमा आलोचनाः बीसौं शताब्दीको पूर्वाद्र्ध–२

    ‘धर्मोदय’ पत्रिकाको १८ औं अङ्कसम्ममा प्रकाशित २३ वटा कथाबारे रत्नध्वज जोशीले लेखेको ‘धर्मोदयया कहानीत’ (धर्मोदयका कथाहरू) पढ्दा नेपालभाषामा आलोचनाको स्तर कति प्रारम्भिक चरणमा रहेछ भन्ने कुरा प्रस्ट हुन्छ । पछि पछिका आलोचनामा विषय प्रवेशपश्चात् आलोचनाका लाभदायक पक्षबारे रत्नध्वजले चर्चा गर्नुपर्ने आवश्यकता नदेखेको हुनसक्छ । तर यो लेखमा उनले आफ्नो विषय चर्चा हुनुअघि र पछि आलोचनाको आवश्यकता र […]

  • भारतमा अनुदार राजनीतिको विषम समय

    नीरज भारतको कर्णाटकमा आफ्ना पिता पी. लङ्केशले सुरू गरेको कन्नाड भाषाको ‘पत्रिका’ को बिंडो थामेकी गौरी लङ्केश साधारण पत्रकार थिइन् । तर उनको कलमको क्षेत्राधिकार पत्रिकामा मात्र सीमित भने थिएन । उनी स्वयम् एकजना सामाजिक अभियन्ता थिइन् । विशेषतः पछिल्लो कालखण्डमा भारतीय राजनीतिमा चढ्दो हिन्दु कट्टरपन्थ र असहिष्णु राजनीतिको विरोधमा उनी ख¥हो उत्रेकी थिइन् । उनको यही हक्की अभियान […]

  • प्रेमनारायण प्रेमीका कविताहरु

    प्रेमनारायण प्रेमी (विसं १९९७ साल मंसिर ९ गते ओखलढुङ्गाको तुलुवा, कुडुलेमा जन्मनुभएका लेखक तथा समाजसेवी प्रेमनारायण प्रेमीको कवितासङ्ग्रह ‘नओथारिएका चल्लाहरू’ (२०७१) प्रकाशित छ । पछिल्लो समय भक्तपुरको नपली सल्लाघारीमा बस्नुहुने कवि प्रेमीको गएको मंसिर ७ गते दुःखद् निधन भयो । कवि प्रेमीप्रति हार्दिक श्रद्धासुमन अर्पण गर्दै ‘नओथारिएका चल्लाहरू’ मा समावेश तीन कविता यहाँ प्रकाशित छन्–सम्पादक) स्वदेशी बन, […]