समाज

  • नेपालको सन्दर्भमा विवाहको बदलिंदो स्वरुप र प्रेम विवाह

    सुरेश बखुन्छे मानव सभ्यताको विकासक्रममा परापूर्व कालदेखि नै मानिस सामूहिक रुपमा बस्दै आएको र सँगै मिलेर बस्ने, खाने तथा सिकार गर्नेजस्ता कार्य गर्नुका अतिरिक्त सँगसँगै जीविकोपार्जन गर्दै आएका छन् । यसैकारण पनि मानव समाजको विकासक्रममा विवाहले पनि आफ्नै महत्व बोकेको छ । तर, मानव समाजको विकासको इतिहास पल्टाउने हो भने सुरुमा विवाहले सामाजिक मान्यता पाएको देखिंदैन । समाजका […]

  • परम्परागत ङालाकेगु जात्रा

    नारायणमान बनमाला सांस्कृतिक नगर भक्तपुरको ऐतिहासिक प्रसिद्ध नवदुर्गाको माछा मार्ने जात्रा पुस ३० गतेदेखि भक्तपुर नगरपालिका वडा नं ९ सूर्यमढी (त्वचा) बाट वापे पाछाकिगु जात्राबाट सुभारम्भ हुन्छ । हरेक वर्षझैं परापूर्वकालदेखि निरन्तर चल्दै आइरहेको नवदुर्गा देवगण जात्रा भक्तपुर नगरपालिकामा ८ महिनाभित्र विभिन्न स्थानमा गरी २१ स्थानमा जात्रा हुन्छ । सूर्यमढी, तचपाल, क्वाठण्डौ, गछेँ, दथुटोल, इनाचो, गोल्मढी, […]

  • लोप हँुदै पञ्चेबाजा

    भोजपुर, १० पुस (रासस) : बजारमा आधुनिक बाजाको आगमनसँगै पराम्परागतरूपमा बजाइने मौलिक लोक संस्कार र संस्कृत बोकेको पञ्चेबाजा बजाउने चलन हट्दै गएको छ । विवाह तथा विभिन्न समारोहमा बजाइने पञ्चेबाजा पछिल्लो समयमा आएर लोप हुन थालेको छ । जिल्लामा विगतमा सयौँको सङ्ख्यामा रहेका यसका वाद्यवादक अहिले सीमित मात्रामा रहेका छन् । त्यो पनि वृद्धवृद्धा मात्र […]

  • आर्थिकरूपमा विपन्न मुसहर समुदाय

    सुनिता गाइसी नेपाल विभिन्न जातजातिको साझा फूलबारी हो । यस शान्ति भूमिमा हरेक फूलले उतिकै रुपमा मुस्कुराउने मौका पाउनुपर्दछ । नेपाल विश्वसामु एक बहुसांस्कृतिक, बहुभाषिक र प्राकृतिकरुपमा सुन्दर मुलुकको रुपमा परिचित रहेको छ । यस्तो सुन्दर मुलुकमा कतिपय जनजातीहरूको आर्थिक अवस्था निकै कमजोर भएको हुनाले जीवन गुजार्न धौधौ परिरहेको छ । यस्तै जनजातीमध्ये मुसहर पनि एक हो । नेपालको तराई […]

  • मिथिलामा अक्षय नवमी पर्व सम्पन्न

    – गोपालप्रसाद बराल  बर्दिवास, २ मङ्सिर  ः महोत्तरीसहितका मिथिलाञ्चलमा अक्षय नवमी पर्व मनाइएको छ । मिथिलामा धातृ नवमी र इच्छा नवमीसमेत भनिने यो पर्व कात्तिक शुक्ल नवमी तिथिमा मनाइने परम्पराअनुसार शनिबार राति सम्पन्न गरिएको हो । यस पर्वमा कात्तिक शुक्ल नवमीका दिन अमला (धातृ) को रुखको फेदमा खाना खाने मैथिल परम्परा छ । पर्वमा दिउँसै […]

  • सामन्ती परम्परा, वैज्ञानिक चिन्तन र भावुकता–२

    गोविन्दप्रसाद लोहनी विचारले विचार ल्याउँछ, कल्पना जगाउँछ, जिज्ञासा उत्पन्न गर्छ, पत्रपत्रिका र किताबहरू हेर्ने प्रेरित गर्छ, वातावरण र घटनालाई नयाँ आँखाले हेर्न बाध्य गर्छ र यो चक्का ठूलो हुँदै जान्छ, उत्पन्न हुँदै जान्छ, गहिरो हुँदै जान्छ । चिन्तनको क्षितिज जति फैलिन्छ उति विषय, क्षेत्र र तत्वहरूको परस्पर सम्बन्ध नजिक हुन्छ, बुझिन्छ, प्रत्येक कुरा अर्थपूर्ण देखिन थाल्छन् । […]

  • सामन्ती परम्परा, वैज्ञानिक चिन्तन र भावुकता

    गोविन्दप्रसाद लोहनी काम विशेषले गर्दा र सम्पर्क तथा ज्ञानवृद्धिका लागि समेत मलाई अनेक क्षेत्रका अनेक प्रकारका मानिसहरूसँग भेट गर्नु परिरहन्छ । यसरी अनेक क्षेत्रका समुदायहरूमा घुम्दा जीवनका अनेक क्षेत्रको परिचय त पाइन्छ, अनेक सामुदायिक स्वभाव र दृष्टिकोणहरू पनि बुझ्ने अवसर प्राप्त हुन्छ । एक समुदाय अर्को समुदायबारे कति अज्ञानमा हुँदा रहेछन्, एक वर्ष अर्को वर्षबाट टाढा हुँदोरहेछ, […]

  • कार्तिक नाच सुरु

    काठमाडौं, २६ कार्तिक । ऐतिहासिक र धार्मिक महत्व रहेको पाटनको प्रसिद्ध कार्तिक नाच आजदेखि सुरु भएको छ । नाचको पहिलो दिन आज साँझ बाथ प्याँख नाचअन्तर्गतको (सेव लायेगु) देखाइँदै छ । बाथ प्याखँ (बाठोको नाच) शिक्षामूलक हुने कार्तिक नाच प्रबन्ध समितिले बतायो । प्रत्येक दिन साँझ कार्तिक डबलीमा नाच देखाइने गरिएको छ । बाह्र दिनसम्म चल्ने नाचमा झण्डै १०० […]