समाज

  • तिहारले छोएन लामा समुदायलाई

    हुम्ला, २३ कार्तिक । नेपालीको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार शुक्रबार मुलुकभरि हर्षाेल्लासका साथ मनाइयो । तर हुम्ला जिल्लाका बौद्ध धर्मावलम्बीका लामा समुदायलाई भने यो पर्वले छोएन । हुम्ला जिल्लामा करीब ३० प्रतिशत लामा समुदायको बसोबास रहे पनि उनीहरूलाई यो पर्वले नछाएको उद्योग वाणिज्य सङ्घ हुम्लाका नाम्गेल तामाङले बताउनुभयो । आफूहरूले बौद्ध धर्मप्रति आस्था राख्ने भएकोले तिहारलाई त्यति महत्व […]

  • दीपावली, मृत्यु उत्सव

    काँचा इलैया दीपावलीबारे मूलतः दुई वटा कथाहरू चर्चित छन् । पहिलो, रावणको बध गरी राजा राम अयाध्या फर्केर राज्याभिषेक गरेको दिन भनी दीपावली मनाएको कथा । दोस्रो, श्रीकृष्ण र उनकी श्रीमती सत्तमाले असुर नर्कासुरको बध गरेको दिनको रुपमा दीपावली उत्सव मनाइएको कथा । दुवै कथामा शत्रुको बधलाई उत्सवको रुपमा मनाइएको छ । रामले रावण र श्रीकृष्णले नर्कासुरको बध गरेको […]

  • तिहार, मिथक र समाजशास्त्र

    सुरेश बखुन्छे थालनी नेपालमा प्राचीन कालदेखि नै वैद्धिक, पौराणिक एवम् बौद्ध आख्यानहरूमा आधारित धर्म, संस्कृति तथा कला प्रस्फुटित हुँदै आइरहेको पाइन्छ भने त्यसैका आधारमा विभिन्न जात्रा तथा चाडपर्वले निरन्तरता पाउँदै आएको पाइन्छ । चाडपर्व तथा जात्रा समाजका अभिन्न अङ्ग हुन् । त्यसबाट मानिसको सभ्यताले प्राप्त गरेको विकास, मानिसको आस्था, विश्वास तथा व्यवहारका विविध पक्षको पनि बोध हुन्छ । […]

  • नेपाल संवत् शङ्खधर साख्वा तथा राष्ट्रियता

    किरण थापा कक्षा कोठामा कुनै दिन मलाई भित्रैबाट दुख्यो जब शङ्खधर साख्वा को हुन् ? भन्ने मेरो प्रश्नले भाइबहिनीहरू अनुत्तरित भई मुखामुख हेर्न थाले, मौन रहे । विद्यार्थीहरू जो भोलिका राष्ट्र सेवक र राष्ट्र निर्माणका ठूला जनशक्ति हुन् । तिनलाई यस्ता राष्ट्रिय महत्व, प्रतिष्ठा र गरिमा बोकेका राष्ट्रिय विभूति तथा धरोहरबारे जानकार नहुनु हामी कतै चुकेका छौं […]

  • नेपाल संवत्बारे केही कुरा परिचय र ऐतिहासिकता

    सुलोचना छ्वाजू कार्तिक शुक्ल प्रतिपदाको दिन मनाइने नेपाल संवत् नेवार समुदायको मौलिक चाड म्हःपूजाको दिन पर्दछ । मल्लकालमा राष्ट्रिय संवत् तथा राजकीय संवत्को रुपमा चलेको यो संवत् वर्तमान समय पनि भव्य रुपमा मनाउने चलन रहेको छ । यति धेरै महत्व बोकेको यो संवत् कसले चलाए, कुन पृष्ठभूमिमा किन चलाए भन्ने कुरा इतिहासको गर्भमै लुकेको छ । तर पनि […]

  • तिहारको सांस्कृतिक पक्ष

    ओमप्रसाद धौभडेल आफ्नै मौलिक कला, संस्कृति एवम् सम्पदाका धनी नेवारहरूले वर्षभरिजस्तै विभिन्न प्रकारका चाडपर्व, जात्रा, उत्सव मनाइरहेका हुन्छन् । यस्ता विविध सांस्कृतिक पर्वमा नेपाल संवत्अनुसार कार्तिक कृष्ण अमावास्यादेखि लगातार तीन दिनसम्म मनाउने तिहार पर्व प्रमुख मानिन्छ । कोजाग्रत पूर्णिमाको पन्ध्र दिनपछि मनाउने तिहारसँगै दसंैको सम्बन्ध अप्रत्यक्ष रुपमा देखिन्छ । कोजाग्रत पूर्णिमादेखि लगातार १६ दिनमा १६ प्रकारका विभिन्न लक्ष्मीहरूलाई […]

  • फूलखेतीबाट मनग्य आम्दानी

    बनेपा, २१ कात्तिक  ः विगत सात वर्षदेखि निरन्तर पुष्प व्यवसाय गर्दै आउनुभएका रमिला खड्काले यस वर्ष पनि फूल व्यवसायबाट राम्रो आम्दानी गरेको बताउनुभयो । काभ्रेपलाञ्चोकको बनेपा नगरपालिका–१० जनागालमा विगत सात वर्ष अगाडिदेखि व्यावसायिक रुपमा नै खेती गर्दै आउनुभएका खड्काले मौसमी फूल खेती गरे रु ५० हजारभन्दा बढी आम्दानी गरिसकेको बताउनुभयो । उत्पादन गरेको फूल बनेपा […]

  • लक्ष्मी पूजा– एक चर्चा

    ओम धौभडेल आफ्नै मौलिक कला सांस्कृति परम्परा रितीथितिले सम्पन्न नेवारहरूले मनाउने एक ठूलो पर्वमा तिहार (स्वन्ती नखा, यमपञ्चक) पनि हो । यस पर्वमा मनाइने काग पूजा, कुकुर पूजा, लक्ष्मी पूजा, म्हः पूजा (गोवद्र्धन पूजा) र किजा पूजा (भाइटिका) मध्ये स्वन्ती (तिहार) को तेश्रो दिन अर्थात कार्तिक कृष्ण अमावस्याको दिन काठमाडौं उपत्यकालगायतका नेवारहरूले धुमधामसँग लक्ष्मी पूजा मनाउने […]