समाज

  • मिथिलाञ्चलमा आजदेखि सामाचकेवा पर्व शुरु

    –संजीतकुमार मण्डल  गौशाला, २६ कात्तिक  ः मिथिलाञ्चलमा दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीको प्रेमको प्रतीक मानिएको सामाचकेवा पर्व आजदेखि शुरु भएको छ । सामाचकेवा पर्व आज पञ्चमीदेखि शुरु भई दश दिनसम्म चल्नेछ भने एघारौँ दिन पूर्णिमाका दिनमा राति सामाचकेवाको विसर्जन गरी यो पर्वको समापन हुनेछ । दश दिनसम्म मिथिलाञ्चलकी दिदीबहिनी, छोरीबुहारी तथा महिलाले आ–आफ्ना दाजुभाइको दीर्घायुको कामना गर्दै […]

  • सूर्यदेवको आराधना गरी मनाइँदै छठ

    काठमाडौँ, २६ कात्तिक  ः छठ पर्वको मुख्य दिन मङ्गलबार साँझ अस्ताउँदो सूर्यलाई पूजा आराधना गरी अघ्र्य दिइँदैछ । कार्तिक शुक्ल चतुर्थीदेखि सप्तमीसम्म मनाइने यो पर्वमा सूर्यदेवको आराधना, उपासना र पूजा गरिन्छ । छठ पर्व आइतबारदेखि शुरु भएको हो । सत्य र अहिंसाप्रति मानवको रूचि बढाउने तथा सबै जीवप्रति सहानुभूति राख्न अभिप्रेरित गर्नु यस पर्वको मुख्य […]

  • सुदूरपहाडमा जात्राको रौनक

    बैतडी, २४ कात्तिक  ः नेपालीको दोस्रो ठूलो चाड तिहारसँगै सुदूरपश्चिम प्रदेशका पहाडी जिल्लामा जात्राको रौनक शुरु भएको छ । बैतडीसहित दार्चुला, डडेल्धुरालगायतका जिल्लामा कात्तिक शुक्ल पक्षको शुरुवात भएसँगै जात्राको रौनक शुरु भएको हो । कात्तिक शुक्ल पूर्णिमासम्म विभिन्न मठमन्दिरमा जात्रा लाग्ने गर्दछ । कात्तिक शुक्ल पक्ष शुरु भएसँगै बैतडीका प्रसिद्ध त्रिपुरासुन्दरी भगवती मन्दिर, बाह्र ज्योर्तीलिङ्गमध्येको […]

  • छठ पर्वको मुख्य विधि आइतबारदेखि सुरू

    – हिमांशु चौधरी  जनकपुरधाम २४ कार्तिक  प्रकृति प्रति कृतज्ञता र आराध्यदेव सूर्यको उपासना गरी मनाइने छठ पर्वको मुख्य विधि आइतबार देखि सुरू हुँदैछ । मुख्य विधि अन्तर्गत पहिलो दिन ( चतुर्थी ) को विधिमा अरबा–अरबाइन गरिन्छ, जसलाई नहाय–खाय पनि भन्ने गरिएको छ । दोस्रो दिन खरना, तेस्रो दिन अस्ताउँदो र चौथो दिन उदाउँदो सूर्यलाई अर्घ […]

  • तिहारले छोएन लामा समुदायलाई

    हुम्ला, २३ कार्तिक । नेपालीको दोस्रो ठूलो पर्व तिहार शुक्रबार मुलुकभरि हर्षाेल्लासका साथ मनाइयो । तर हुम्ला जिल्लाका बौद्ध धर्मावलम्बीका लामा समुदायलाई भने यो पर्वले छोएन । हुम्ला जिल्लामा करीब ३० प्रतिशत लामा समुदायको बसोबास रहे पनि उनीहरूलाई यो पर्वले नछाएको उद्योग वाणिज्य सङ्घ हुम्लाका नाम्गेल तामाङले बताउनुभयो । आफूहरूले बौद्ध धर्मप्रति आस्था राख्ने भएकोले तिहारलाई त्यति महत्व […]

  • दीपावली, मृत्यु उत्सव

    काँचा इलैया दीपावलीबारे मूलतः दुई वटा कथाहरू चर्चित छन् । पहिलो, रावणको बध गरी राजा राम अयाध्या फर्केर राज्याभिषेक गरेको दिन भनी दीपावली मनाएको कथा । दोस्रो, श्रीकृष्ण र उनकी श्रीमती सत्तमाले असुर नर्कासुरको बध गरेको दिनको रुपमा दीपावली उत्सव मनाइएको कथा । दुवै कथामा शत्रुको बधलाई उत्सवको रुपमा मनाइएको छ । रामले रावण र श्रीकृष्णले नर्कासुरको बध गरेको […]

  • तिहार, मिथक र समाजशास्त्र

    सुरेश बखुन्छे थालनी नेपालमा प्राचीन कालदेखि नै वैद्धिक, पौराणिक एवम् बौद्ध आख्यानहरूमा आधारित धर्म, संस्कृति तथा कला प्रस्फुटित हुँदै आइरहेको पाइन्छ भने त्यसैका आधारमा विभिन्न जात्रा तथा चाडपर्वले निरन्तरता पाउँदै आएको पाइन्छ । चाडपर्व तथा जात्रा समाजका अभिन्न अङ्ग हुन् । त्यसबाट मानिसको सभ्यताले प्राप्त गरेको विकास, मानिसको आस्था, विश्वास तथा व्यवहारका विविध पक्षको पनि बोध हुन्छ । […]

  • नेपाल संवत् शङ्खधर साख्वा तथा राष्ट्रियता

    किरण थापा कक्षा कोठामा कुनै दिन मलाई भित्रैबाट दुख्यो जब शङ्खधर साख्वा को हुन् ? भन्ने मेरो प्रश्नले भाइबहिनीहरू अनुत्तरित भई मुखामुख हेर्न थाले, मौन रहे । विद्यार्थीहरू जो भोलिका राष्ट्र सेवक र राष्ट्र निर्माणका ठूला जनशक्ति हुन् । तिनलाई यस्ता राष्ट्रिय महत्व, प्रतिष्ठा र गरिमा बोकेका राष्ट्रिय विभूति तथा धरोहरबारे जानकार नहुनु हामी कतै चुकेका छौं […]