विचार

  • बुद्धिजीवीको भूमिका निर्वाह गर्दा भोग्नुपरेको चाखटा बाधा

    एडवर्ड सइद सोच्ने स्वाधीनता, प्रयोगको स्वाधीनता र अभिव्यक्ति स्वतन्त्रतालाई सारतत्व मान्नेहरूको निम्ति विश्वविद्यालय अद्धितीय र आदर्श स्थान हो भन्ने मेरो विश्वास छ । वास्तवमा हामीलाई थाहा छ–विश्वविद्यालय धेरै हदसम्म ज्ञान र विद्धताको पनि केन्द्र हो । सबै अध्यापक र विद्यार्थीहरूसामु उठ्ने विभिन्न सवालहरूमध्ये विद्वता र ज्ञानको भूमिकाको समझदारी बनाउने तथा यस विषयमा कुनै भ्रम सिर्जना हुन नदिई […]

  • मृत्युको कारण छाउगोठ कि सरकार ?

    बाजुरा बुढीनन्दा – भोगीचौरस्थित एक छाउगोठमा २ बालकसहित ३५ वर्षीया अम्बा बोहोराको गत म·लबार मृत्यु भयो । महिनावारी हुँदा २ छोरासहित छाउगोठमा सुतेकी अम्बाको निस्सासिएर मृत्यु भएको समाचार प्रकाशित भयो । अत्यधिक चिसोबाट बच्न छाउगोठभित्र आगो बाली सुतेको उनीहरु फेरि ब्युँझ्न पाएनन् । महिनावारी हुँदा यसरी छाउगोठमा सुत्न बाध्य महिलाले ज्यान गुमाएको यो न पहिलो घटना हो […]

  • दिक्षान्त समारोह र देशको शिक्षा क्षेत्र

    एस.डी. राजचल देश विकासको प्रमुख आधार शिक्षा नै हो । शिक्षाको विकासविना कुनै पनि देशको विकास असम्भव छ । जहाँ शिक्षारूपी प्रकाश पुगेको हुँदैन, त्यहाँ विकासको ढोका खुलेको हुँदैन । जहाँ शिक्षा सर्वसाधारण जनताको पहुँचमा पुगेको हुन्छ त्यहाँ अन्धविश्वास र कुरीतिजस्ता कुप्रथाहरू विस्तारै हट्दै जान्छ । शिक्षाविना कुनै पनि मानिसको वैयक्तिक विकास नहुने यथार्थ आत्मसात गर्दै संसारका कुनै […]

  • के पृथ्वीनारायण शाहको सेनाले कीर्तिपुरेका नाक काटेका थिए ? – २

     डा. बालगोपाल श्रेष्ठ त्यस्तै गरी इतिहासकार तुल्सीराम वैद्य र तीर्थप्रसाद मिश्रले पनि घटनाको आलोचनात्मक रूपमा विश्लेषण गरेपश्चात् बाबुराम आचार्यको भनाइप्रति असहमति व्यक्त गरे र कीर्तिपुरको घटना भएको निश्चित गरे । अर्का लेखक ईश्वर बरालको नामले बढी चर्चित लीलानाट्यश्वर शर्मा (१९२३–१९९७) ले बेलायतको लण्डन विश्वविद्यालयलाई बुझाएको आफ्नो विद्यावारिधि शोधमा सो घटनाबारे प्रस्ट रूपमा लेखेका छन् ः “सन् […]

  • चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको मार्ग–२६ –क्रान्ति –निर्माण –सुधार

    (चीनको विदेशी भाषा प्रेसले सन् २०१२ मा प्रकाशित गरेको पुस्तक ‘द पाथ अफ द सीपीसी, रिभोल्युसन क्रन्स्ट्रक्सन एण्ड रिफर्म’ को नेपाली अनुवाद राकस्थाले गर्नुभएको हो । पुस्तकको अध्याय १ र २ मजदुर दैनिकमा मंसिर २१ देखि २८ गतेसम्मको अड्ढमा प्रकाशित भएको थियो । चीनको सुधारबारे लेखिएको अध्याय ३ मजदुर दैनिकमा पुस ९ गतेदेखि पुस १३ गतेसम्म प्रकाशित […]

  • के पृथ्वीनारायण शाहको सेनाले कीर्तिपुरेका नाक काटेका थिए ? –१

    डा. बालगोपाल श्रेष्ठ शाह राजाहरूको प्रत्यक्ष शासनअन्तर्गत विशेषतः पञ्चायतकाल (सन् १९६०–१९९०) मा लेखिएको नेपालको इतिहासमा शाह राजाहरूका बखानबाहेक केही छैन । शाहकालमा निकै चलेका बाबुराम आचार्य (सन् १८८८–१९७१), सूर्यविक्रम ज्ञवाली (सन् १८९८–१९८५) जस्ता इतिहासकारहरूले विशेषतः गोरखाका राजा पृथ्वीनारायण शाह (सन् १७२३–१७७५) लगायत शाह राजाहरूको प्रशंसागानमा आफ्नो प्रशस्त बौद्धिक क्षमता खर्चे । पृथ्वीनारायण शाहले सैनिक हमला गरेर नेपाल […]

  • चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको मार्ग–२५ –क्रान्ति –निर्माण –सुधार

    विज्ञान, प्रविधि, शिक्षा एवम् संस्कृतिमा सुधार र विकास चिनियाँ विशेषताको समाजवादी निर्माणले आर्थिक, राजनीतिक, सांस्कृतिक र सामाजिक चार क्षेत्र समेट्छ । सुधार र खुलापनमा यी चार क्षेत्रहरूलाई जोड्ने काम भएको छ । सांस्कृतिक विकासका दुई उद्देश्य छन् – पहिलो त उच्च विचार र नैतिक शुद्धता भएका शिक्षित र अनुशासित नागरिक तयार पार्नु हो । दोस्रो, चिनियाँ शैलीको, विज्ञानमुखी र […]

  • त्रिभुवन विश्वविद्यालयको कालो इतिहास

    रुक्साना कपाली सन् १९५९ मा स्थापना भएको देशकै सबभन्दा पुरानो विश्वविद्यालय, त्रिभुवन विश्वविद्यालयले हजारौँ नेपालीको सपना साकार पारेको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय किपु (कीर्तिपुर) को १५४.७७ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । त्यहाँ विश्वविद्यालयको केन्द्रीय प्रशासनिक कार्यालयहरू र केन्द्रीय क्याम्पस अवस्थित छन् । तर, बितेका ५९ वर्षयता विश्वविद्यालयले त्यहाँका रैथाने जनताको भावनामाथि लगातार खेलबाड गर्दै आएको छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालय […]