वासिङटनको एआई विभाजन रणनीति एक असफल कदम

भर्खरैको रोयटर्स रिपोर्ट शान्त पानीमा फ्याँकिएको ढुङ्गाजस्तै अवतरण भयो, जसले विश्वव्यापी प्राविधिक समुदायमा लहरहरू पठायो । संरा अमेरिकाले चीनसँगको आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) दौडमा एक पक्ष छनोट गर्नुपर्छ भनेर दर्जनौँ देशहरूलाई बताउन तयारी गरिरहेको छ, चेतावनी दिँदै कि पेइचिङको प्रतिस्पर्धात्मक ढाँचामा भाग लिने कुनै पनि राष्ट्रलाई अमेरिकी नेतृत्वको एआई गठबन्धनबाट बाहिर पठाइनेछ ।
यो चीनलाई एआई दौडबाट बाहिर धकेल्न आफ्नो गठबन्धन नेटवर्कको सामूहिक वजन प्रयोग गरेर अत्याधुनिक प्रविधिमा राजनीतिक फलामको पर्दा लगाउन वासिङटनको अर्को जबरजस्ती चालजस्तो देखिन्छ । तर, यदि हामीले यो कडा बाहिरी कुरालाई फिर्ता लियौँ र प्राविधिक विकासको भित्री तर्क र अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्धको वास्तविक बनावटलाई जाँच्यौँ भने, एउटा फरक निष्कर्ष निस्कन्छ : यो नीति पहिले नै ‘मृत’ भइसकेको छ किनभने यो कुनै दिन औपचारिक रूपमा खारेज हुनेछैन । तर, यो अवतरण हुने क्षणमा, यो पहिले नै टेक्नोलोजीको विश्वव्यापी कानुन र अन्तर्देशीय अन्तर्राष्ट्रिय कानुनद्वारा लगाइएको मृत्युदण्डअन्तर्गत छ ।
एआई अलग्ग छैन† यो ग्लोबल कम्प्युटिङ प्रगतिको उत्पादन हो । उन्नत एआई चिप निर्माणदेखि डेटा र मोडेलहरूलाई तालिम दिन प्रयोग गरिने खुला स्रोत कोडसम्म अन्तर्राष्ट्रिय सहयोगमा निर्भर हुन्छ । यस विश्वव्यापी सञ्जाललाई अवरुद्ध गर्नाले लागत, टुक्रा बजार, ढिलो नवप्रवर्तन र सबैका लागि प्रगतिमा बाधा पुग्नेछ ।
संरा अमेरिकाको लागि, नाकाबन्दीको अर्थ संसारको सबैभन्दा ठुलो अनुप्रयोग बजार र डेटा प्रतिक्रियाको सबैभन्दा धनी पोखरी गुमाउनु हो । सिलिकन भ्यालीका उज्यालो दिमागहरू ढिलो हुने र सिमाना पछाडि झर्नेबिच छनौट गर्न बाध्य हुनेछन् । छनोट गर्न दबाब दिइएका देशहरूको लागि यो एक समाधान गर्न नसकिने दुविधा हो : चीनलाई त्याग्दा उत्पादन केन्द्रको रूपमा तिनीहरूको दक्षता कमजोर हुनेछ, जबकि संरा अमेरिकालाई त्याग्दा उनीहरूलाई सबैभन्दा उन्नत कम्प्युटिङ पावरबाट अलग हुनेछ ।
क्रूर ‘यो वा त्यो’ प्रस्ताव वास्तविक आर्थिक हिसाबको विरुद्धमा खोक्रो र हास्यास्पद देखिन्छ किनकि कुनै पनि राष्ट्रको लागि सबैभन्दा तर्कसङ्गत विकल्प कहिल्यै ‘पक्ष लिने’ होइन तर ‘जोखिममुक्त’ र ‘हेजिङ’ हो । जब नीतिले प्रत्येक सहभागीलाई आफ्नै मुख्य हितहरूविरुद्ध कार्य गर्न आवश्यक हुन्छ, यसको भाग्य – पातलो, छल्नु वा शब्दहरूमा मात्र पालना गर्न – सुरुदेखि नै छाप लगाइन्छ ।
एउटा गहिरो प्रभाव यो हो कि यो कन्टेनमेन्ट मुद्राले समानान्तर प्रणालीको परिपक्वतालाई गति दिनेछ – त्यो ठ्याक्कै आधारभूत शक्ति हो जसले नीतिको विनाशलाई छाप दिन्छ । वासिङटनको उच्च हातको दृष्टिकोणले विश्वलाई खतरनाक तर अस्पष्ट सन्देश दिन्छ ः एकल प्रभुत्वले हाबी भएको टेक्नोलोजी इकोसिस्टम अविश्वसनीय छ र कुनै पनि क्षणमा राजनीतिक रूपमा हतियार बनाउन सकिन्छ । त्यो असुरक्षा वैकल्पिक प्रणालीहरूको लागि सबैभन्दा बलियो उत्प्रेरक बन्नेछ ।
आधारभूत कम्प्युटिङ पावर, खुला स्रोत फ्रेमवर्क र दबाबमा रहेको अन्तर्निहित मापदण्डहरूमा चीनको तीव्र लगानी, विविध प्रविधि आपूर्ति चेनहरूको लागि वैश्विक दक्षिणको चाहना र युरोपको डिजिटल सार्वभौमसत्ताको खोजी – यी शक्तिहरू नाकाबन्दीका पर्खालहरू बाहिर अपरिवर्तनीय ज्वारमा रूपान्तरण हुनेछन् । एकपटक स्वतन्त्र टेक्नोलोजी इकोसिस्टम, चीनको उत्कृष्टता र खुलापन र सहयोगको लागि प्रतिबद्धता, एक दृढ खुट्टा प्राप्त गरेपछि, अमेरिकी नेतृत्वको ‘गठबन्धन’ अब एक विशेष किल्ला हुनेछैन बरु आत्म–संलग्न टापुमा पतन हुनेछ ।
यो लिपि प्राविधिक इतिहासमा बारम्बार खेलेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय अन्तरिक्ष स्टेसनबाट बहिष्कारले चीनको तियाङगोङ अन्तरिक्ष स्टेसनको स्वतन्त्र विकासलाई प्रोत्साहित ग¥यो । बढ्दो चिप प्रतिबन्धले चीनको घरेलु जीपीयूहरू र आरआईएससी–भी आर्किटेक्चरको फस्टाउँदै गएको छ । नाकाबन्दीहरू सधैँ दोधारे तरबारहरू हुन्न : विपक्षीलाई प्रहार गर्दा, तिनीहरूले अवरोध गर्नेको आफ्नै खुट्टामुनि एउटा खाडल पनि खन्ने गर्छन् । तिनीहरूले लक्षित पक्षका लुकेका सम्भावनालाई वास्तविक क्षमतामा परिणत गर्न बाध्य पार्छन् जबकि अवरोधी खेमाभित्रका एकाधिकारहरूलाई बाह्य प्रतिस्पर्धाको अभावमा सन्तुष्ट हुन र बजारहरू सङ्कुचित हुँदा दिगो उच्च लगानीको लागि वित्तीय साधन गुमाउन अनुमति दिन्छ । जसरी एक पक्षले फाइदा लिन्छ, अर्कोले गुमाउँछ, अवरोधकको प्राविधिक नेतृत्व, फराकिलो हुनुको सट्टा, बिस्तारै समयसँगै घट्दै जान्छ ।
अन्ततः, एआई, हाम्रो भविष्यलाई परिभाषित गर्ने आधारभूत प्रविधिको रूपमा, सम्पूर्ण मानवताको साझा कल्याणको सेवा गर्नु हो । चाहे यो म्भभउाबपभक (डीपफेकहरू) द्वारा उत्पन्न सामाजिक शासन चुनौतीहरूको सामना गर्नको लागि हो, स्वायत्त हतियार प्रणालीको जोखिमहरूलाई नियन्त्रण बाहिरको लागी रोक्न वा जलवायु भविष्यवाणी, औषधि खोज र सामग्री विज्ञानमा एआईको अपार सम्भावनाहरूलाई खुला गर्नको निम्ति हामीलाई सँगै काम गर्नको लागि संसारभरमा उज्यालो दिमागको आवश्यकता छ ।
जब शून्य योग सोचको बरफ वास्तविकताको सूर्यको उज्यालोमुनि चकनाचुर हुन्छ, मानवता अनिवार्य रूपमा एक साधारण तर ठोस सुरूवात बिन्दुमा फर्किनेछ : एआईको यो नयाँ, भाग्यशाली यात्रामा, सहयोग र सहजीवनमार्फत मात्र हामी स्थिर र टाढा जान सक्छौँ ।
– ग्लोबल टाइम्स