ओलम्पिकदेखि विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धासम्म प्रभुत्वलाई चुनौती दिइँदै

ओलम्पिक भनेको सिमाना र संस्कृतिलाई पार गर्ने र समानता र निष्पक्षताको लागि खडा हुने प्रतियोगिता मानिन्छ । हामीले जीत, हार र राष्ट्रिय सिमानाभन्दा माथि उठ्ने मित्रताका हृदयस्पर्शी पलहरू देख्न सक्ने भए तापनि, एक समयको प्रभुत्वशाली राष्ट्रहरूको चिन्ताले गर्दा ठुला शक्ति प्रतिद्वन्द्वीहरूले खेलहरूमा अनाधिकार अतिक्रमण गरिरहेको कुरा झन्झन् स्पष्ट हुँदै गइरहेको छ ।
संरा अमेरिकाका शीर्ष विद्वानहरूले पनि यसलाई स्वीकार गर्छन् । “यस ओलम्पिकमा आज विश्वका धेरैजसो अन्य दौडहरूमा जस्तै, त्यहाँ केवल दुई महाशक्तिहरू छन् : चीन र संरा अमेरिका,” नेसनल इन्टरेस्टमा हार्वर्ड केनेडी स्कूलका ग्राहम एलिसनले लेखे । उनले अगाडि लेखे, ओलम्पिकमा संरा अमेरिकाको प्रमुख प्रतिद्वन्द्वी बन्नको लागि चीनको उदयले २१ औँ शताब्दीमा परिभाषित भूराजनीतिक प्रतिद्वन्द्वी बन्नको लागि लगभग सबै अन्य आयामहरूमा यसको विकासले छर्लङ्ग गर्दछ ।
झेङ छिनवेङले ओलम्पिक इतिहासमा चीनको निम्ति पहिलो टेनिस एकल स्वर्ण पदक जितेका थिए । पान झान्लेले पुरुषको १०० मिटर फ्रिस्टाइलको फाइनलमा जीत निकाल्दै नयाँ विश्व कीर्तिमान कायम गरे र चीनको पौडी टोलीले ४ह१०० मिटर मेडले रिलेमा संरा अमेरिकाको दबदबा अन्त्य गर्दै स्वर्ण जित्दै इतिहास रच्यो । केही समयदेखि, पश्चिमी देशहरू, विशेषगरी अमेरिकाले यी खेलहरूमा एथलेटिज्म, प्रविधि र राष्ट्रिय शक्तिमा शीर्षमा रहेको देखाउँदै आएका छन् तर अब यो अवस्था रहेन ।
पश्चिमी देशहरू, विशेषगरी अमेरिका, खेलकुद र अन्य पक्षहरूमा चीनको विकास हेर्न इच्छुक छैनन् । यसले ओलम्पिकको इतिहासमा एउटा बेतुका दृश्य निम्त्याएको छः उनीहरू मात्र १० दिनमा २०० औषधि परीक्षणहरू पार गरिसकेपछि स्वच्छ साबित भए तापनि अमेरिकी मिडियाले चिनियाँ पौडी खेल्ने खेलाडीहरूको निष्ठामाथि लगातार प्रश्न उठाइरहेका छन् । यसैबिच, उनीहरूले अमेरिकी पौडी टोलीको देखिने बैजनी अनुहारहरूलाई बेवास्ता गर्छन् । ओलम्पिकमा प्रतिस्पर्धा गर्ने अमेरिकी दृष्टिकोण सफा र जायज छ भने उनीहरूले किन प्रश्न गर्दैनन् ?
जसरी संरा अमेरिकाले चीनको प्रमुख हाई–टेक कम्पनी हुवावेलाई दबाएको छ, त्यसैगरी खेलकुदमा पनि चीनको पौडी खेल्ने क्षेत्रमा बाधा पु¥याउन औषधि परीक्षणलाई हतियार बनाएर गरिरहेको छ ।
एकातिर, अमेरिकी पौडी टोलीको अनुहार किन यति अविश्वसनीय बैजनी भयो भनेर कुनै विश्वसनीय व्याख्या छैन । पेरिस ओलम्पिकमा टोलीको सफलता मनाउन चीनस्थित अमेरिकी दूतावासले रङ–समायोजित तस्बिरहरू पोस्ट गर्दा यो अझ रहस्यमय छ ।
अर्कोतर्फ, चिनियाँ पौडी टोलीले बारम्बार परीक्षण गरे पनि उनीहरूको नतिजाको सफाइमा अझै शङ्का छ । केही अमेरिकी मिडिया आउटलेटहरूले एक निश्चित उन्माद देखाएका छन्, मानौँ चीनका उपलब्धिहरूमा त्रुटिहरू हुनुपर्छ । उनीहरू सोच्छन् कि उनीहरूले चिनियाँ खेलाडीहरूमा पर्याप्तरूपमा हस्तक्षेप गरेका छैनन् । यो चिनियाँ खेलाडीहरूले प्रतिस्पर्धात्मक खेलहरूमा सामना गर्ने वास्तविकता हो, जुन चीनले आफ्नो उदयको क्रममा सामना गरेको चुनौतीहरूजस्तै हो ।
सौभाग्यवश, पेरिसका विभिन्न प्रतियोगिताहरूका खेलहरूले खेलकुदमा चीनको समग्र द्रुत विकासलाई देखाएको छ । चिनियाँ खेलाडीहरूले प्रदर्शन गरेका छन् कि ठोस शक्ति सबै चीजको मूल र आधार हो । युरोपेली र अमेरिकीहरूद्वारा आविष्कार गरिएका र प्रभुत्व जमाउने घटनाहरू, पश्चिमाहरूद्वारा तय गरिएका नियमहरू र संयुक्त राज्यले जानाजानी ठक्कर खाएका घटनाहरूमा, चिनियाँ युवाहरू आफ्ना प्रयासहरूद्वारा कठिन परिस्थितिबाट सफलतातर्फ निरन्तर अगाडि बढिरहेका छन् । तिनीहरूले परम्परागत अवरोधहरू छोडेर, आत्मविश्वासका साथ आफ्ना उपलब्धिहरूलाई अँगालेर र साहसपूर्वक अन्याय र पूर्वाग्रहको सामना गरेर आफूलाई अघिल्लो पुस्ताहरूबाट अलग पार्छन् ।
पानले भने, “हामीलाई तुच्छ दृष्टिले हेर्नेहरूलाई, हामीले ती सबैलाई झुकायौँ ।” चिनियाँ बटरफ्लाई क्वीन झाङ युफेईले सोधे, “चिनियाँ खेलाडीहरू यति छिटो पौडी खेल्दा किन प्रश्न गरिन्छ ? फेल्प्सले जित्दा कसैले प्रश्न गर्ने आँट किन गरेनन् ?”
आज उनीहरूको आवाज सुनिएको छ । विश्व एन्टी–डोपिङ एजेन्सीले अमेरिकी एन्टी–डोपिङ एजेन्सी (यूएसएडीए) लाई कडा आलोचना जारी गरेको छ, जसले डोपिङ उल्लङ्घन गर्ने अमेरिकी खेलाडीहरूलाई वर्षौँदेखि प्रतिबन्ध बिनाप्रतिस्पर्धा गर्न अनुमति दिने योजनाको पर्दाफास गरेको छ ।
पेरिसका खेलहरू समाप्त भएका छन्, तर विश्वव्यापी डोपिङ नियन्त्रण संयन्त्रको वरपरको खेल भर्खरै सुरु भएको हुनसक्छ । संरा अमेरिकाले लागुऔषध प्रयोग गर्ने तर विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा निर्दोष भएको नाटक गर्ने खेलाडीहरूलाई सुरक्षा दिन आफ्नो राष्ट्रिय शक्ति प्रयोग गरेको छ कि छैन भनेर स्पष्ट पार्ने समय आएको छ । हामी भविष्यका घटनाहरूमा देख्छौँ कि कसरी पटकपटक गरिएका परीक्षणहरू सबै देशहरूमा निष्पक्ष हुनेछन् र विशेषगरी २०२८ मा लस एन्जलस ओलम्पिक खेलहरूमा । यूएसएडीएको दोहोरो मापदण्ड र निर्लज्ज अभ्यासहरूलाई गम्भीररूपमा सम्बोधन गरिनेछ ।
अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धात्मक खेलहरूको निष्पक्षता छानबिन भइरहेको छ । नियमहरूले मात्र केही देशहरूलाई बढ्दो चुनौतीपूर्ण प्रभुत्व जमाउन अनुमति दिन्छ । यो प्रवृत्ति खेलकुदभन्दा फराकिलो विश्वव्यापी प्रतिस्पर्धामा फैलिएको छ । अझै धेरै सङ्घर्षहरू अगाडि बढिरहेको बेला आधिपत्यलाई अस्वीकार गर्ने र आफ्नो शक्तिद्वारा आफूलाई प्रमाणित गर्ने आत्मविश्वासी, इमानदार र खुला विचारका चिनियाँ युवाहरूले आशावादी दृष्टिकोण प्रस्तुत गरिरहेका छन् ।
(लेखक ग्लोबल टाइम्सका रिपोर्टर हुनुहुन्छ ।)