‘सूचना साम्राज्यवाद’ को ज्यावल नबनून् !

जोराल
घनिष्ठ छिमेकी मित्रराष्ट्र चीनमा कोरोना भाइरसको महामारीले चीनका थुप्रै मित्रहरूलाई चिन्तित बनाएको छ । सहयोगको हात बढाएका छन्, चिनियाँ सरकार र जनताले चलाएको प्रतिरोध युद्धको प्रशंसा गरेका छन्, ऐक्यबद्धता जनाएका छन् । एक मित्रलाई परेको आपत्मा सहानुभूमि व्यक्त गरेका छन् ।
तर, चीनका शत्रुहरूले तालि बजाएका छन्, हाँसेका छन्, भोज पनि खाएका होलान् ¤ प्राकृतिक प्रकोप र रोगको महामरी परेको बेला कुनै पनि देशका, शत्रु देशको भए पनि ‘प्राणीजगतका सर्वश्रेष्ठ’ भनिएका मानिस ताली बजाउन, हाँस्न सक्दैन । अझ नेपाली सभ्यता र संस्कृतिले एक छाक छोड्न सिकाउँछ, नून भए पनि बार्न सिकाउँछ ।
तर, साम्राज्यवादी अमेरिका, नाटोजस्ता मानवताविरोधीहरू अर्काको विपत्तिमा रमाउने गर्छन् । यो स्वाभाविक हो किनभने तिनीहरूमा मानवोचित व्यवहार, विवेक, संस्कार, चेतना, चरित्र हुँदो हो त विश्वको मानव समाजको अवस्था यस्तो हुने थिएन ।
सन्दर्भ चीनले कोरोना भाइरसबारे सूचना लुकाएको भन्दै नाटोका एक पूर्वअमेरिकी राजदूतले लेखेको एक लेख ‘काठमाडौँ पोस्ट’ ले छापेको र चिनियाँ राजदूतावासले प्रतिक्रिया जनाएकोबारे हो । त्यस लेखसँगै चिनियाँ सरकार र जनताको मात्र होइन, माओ विचारधारा मान्ने विश्वका कम्युनिस्टहरूकै सम्मानित र आदरणीय महान् गुरु माओ त्सेतुङको तस्बिरप्रति गरेको अपमानको हो । त्यो ग्राह्य हुन सक्दैन, सह्य पनि हुँदैन । ‘नेपालका संविधानले पूर्ण प्रेस स्वतन्त्रताको ग्यारेन्टी गरेको’ माला जपेर कम्युनिस्टहरूको आस्था र निष्ठाको केन्द्रमाथि आघात पु¥याउनु कम्युनिस्टविरोधी साम्राज्यवादको सेवा हो । यथार्थमा ‘सूचना साम्राज्यवाद’ को ज्यावल बन्नु हो । यो कार्यले पङ्क्तिकारलाई विगतमा नेपाल टेलिभिजनबाट प्रसारण हुने ‘विश्व घटना’ कार्यक्रमको स्मरण भयो । धेरैले हेर्ने त्यो कार्यक्रममा प्रस्तोताले प्यालेस्टिनीहरूलाई ‘आतङ्कवादी’ भन्थे । संयुक्त राष्ट्र सङ्घलगायतका विश्व संस्थामा तत्कालीन सरकार प्यालेस्टिनी समस्या समाधान गर्न आवाज उठाउँथ्यो । इजरायल, अमेरिका नचिढिने गरी प्यालेस्टिनी राज्य स्थापना गर्नुपर्ने मत व्यक्त गथ्र्याे । तर, सरकारकै टेलिभिजन प्यालेस्टिनीहरूलाई आतङ्कवादी भनेर साम्राज्यवादी अमेरिका, जातिवादी इजरायलको भाषा बोल्थ्यो । त्यसबारे यही ‘श्रमिक’ साप्ताहिकमार्फत आलोचना गरेपछि तत्कालीन सरकारले आतङ्कवादी भन्न छोडेको थियो ।
केही सयम पहिले अस्ट्रेलियाको जङ्गलमा डढेलोले सकस परेको बेला हाम्रा पर्यटनमन्त्री ‘भ्रमण वर्ष’ को प्रचार गर्न पुगेका थिए । अरूको विपत्तिमा संवेदनशीलताको साटो ‘घरज्वाइँको खाने नै धन्दा’ भनी हाम्रै पत्रपत्रिकामा आलोचना भएको घटना त ताजा नै छ । त्यो घटना र ‘काठमाडौँ पोस्ट’ को लेख र छपाइमा तात्विक अन्तर देखिँदैन ।
हरेक काम कुराको उचित बेला हुन्छ । ‘बेला न कुबेला बजी नयला’ गर्दा आलोच्य र हाँसोको पात्र बन्न पुगिन्छ । जन्ती आउँदा रुने, मलामी आउँदा हाँस्ने लठेब्रोको कथा धेरैले पढेका छन् । त्यो लठेब्रो हाँस्नु र रुनुको पछाडि कारण थियो, थप्पड खाएर बाध्य भएको थियो । ‘काठमाडौँ पोस्ट’ लाई के बाध्यता प¥यो र त्यस्तो, यो बेला चीनको बदख्वाइँ अनि माओको अपमान गर्न ? सम्पादकको बुद्धि र दृष्टिकोण त फराकिलो हुन्छ, हुनुपर्छ । सामान्य बुद्धि, विवेक, चेतना र संवेदनशीलताले पनि त्यस्तो लेख र तस्बिर छापेर ‘हिरो’ बन्ने बेला त थिएन । ‘हिरो’ नै बन्नु थियो भने दरबार हत्याकाण्डको समाचार दिनुपथ्र्याे ¤
हिजो हामी भूकम्पको बेला त्राहिमामको अवस्थामा थियौँ, त्यसमाथि विस्तारवादी भारतको नाकाबन्दी थोपरिएको थियो । त्यो नाकाबन्दी कुनै पनि दृष्टिले अमानवीय थियो । तर, पनि केही मधेसी नेताले नाकाबन्दीको समर्थनमा बुर्कुसी मारेर आफ्नो साँचो अनुहार र चरित्र प्रदर्शन गरेका थिए । सारा नेपाली जनता भूकम्पबाट पीडित भएको बेला नाकाबन्दी लगाउने भारत होस् वा समर्थन गर्ने मधेसी नेता दुवै ‘मनुष्य’ साबित भएनन् । मानवीय संवेदनशीलता नभएकोलाई ‘रोबोट’ मात्र भन्न सकिन्छ ।
चिनियाँ राजदूतले आफ्नो देश र नेताको पक्षमा प्रतिक्रिया जनाउनु उसको कर्तव्य हो । कसैको कर्तव्यपालनप्रति ‘असहमति’ र ‘भत्र्सना’ गर्न सम्पादकहरू गोलबन्द हुनु प्रेस स्वतन्त्रताको कस्तो ‘अभ्यास’ र ‘प्रतिबद्धता’ हो ? के हाम्रा सम्पादकहरू ‘जन्तीमा रुनु र मलामीमा हाँस्नु’ लाई पत्रकारिताको धर्म, मानवोचित विवेकको उत्कर्ष, मानवीय संवेदनशीलताको चरमोत्कर्ष ठान्दछन् ¤? आशा गरौँ, त्यस्तो नहोला ।