विदेशी मित्रहरूका अनुभवले एक शताब्दीमा

चिकपाको सफलता प्रदर्शित गर्छ कहिल्यै चीन नछोड्नू भनी डा. हान्स केलरले १९९४ मा आफू निधन हुनुभन्दा अगाडि आफ्नी श्रीमतीलाई दोहो¥याई तेह¥याई भनेका थिए । १९३९ मा दोस्रो विश्वयुद्ध सुरु भएलगत्तै स्विजरल्याण्डबाट चिकित्सकको डिग्री प्राप्त गरेका एक जर्मन युवक मुलर उत्तरपूर्वी चीनको येनान आइपुगेका थिए र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी (चिकपा) सँगै युद्धमोर्चामा खटिएका थिए । त्यतिबेला चिनियाँ जनता जापानी आक्रमणविरुद्ध प्रतिरोध युद्ध गरिरहेका थिए । पछि मुलर चीनको मुक्ति युद्धमा सामेल भए । सन् १९४९ मा नयाँ चीनको स्थापनापछि उनले आफूलाई चीनको समाजवादी निर्माणमा समर्पित गरे ।
सन् १९२१ मा आफ्नो स्थापनाकालदेखि चिकपाले क्रान्तिको विभिन्न काल तथा निर्माण र सुधारको अवधिमा पनि मुलरजस्ता धेरै विदेशी मित्रहरूलाई आकर्षित ग¥यो । विगत एक शताब्दीमा चिनियाँ कम्युनिस्टहरूसितको अन्तरक्रियाहरूले एउटा यस्तो झ्याल खोल्यो जहाँबाट संसारले चिकपालाई राम्ररी चिन्न र बुझ्न सक्यो ।
आज चिकपा नौ करोडभन्दा बढी सदस्यसहितको विश्वको सबैभन्दा ठुलो राजनीतिक पार्टी रहेको छ । विगत एक शताब्दीमा चिकपाले चिनियाँ जनतालाई राष्ट्रिय स्वाधीनताको सङ्घर्षमा, विदेशी शक्तिहरूद्वारा दमित शोषित चीनको निराशाजनक इतिहासलाई बिदाइ गर्न तथा गरिब चीनलाई विश्वको दोस्रो ठुलो अर्थतन्त्रको रूपमा उठाउन नेतृत्व ग¥यो । त्यसबाट चीनमा चौतर्फीरूपमा मध्यम समृद्धि अनुभव गरियो ।
आफ्नो स्थापनाको शत वार्षिकी मनाउन गइरहेको चिकपाले विश्वकै सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको देशलाई चिनियाँ राष्ट्रको महान् पुनरुत्थानको लक्ष्यतर्फ नेतृत्व गरिरहेको छ ।
अपराजय आश्चर्यजनक शक्ति
चिनियाँ कम्युनिस्टहरू कस्ता छन् ? सन् १९३६ मा अमेरिकी पत्रकार–लेखक एड्गर स्नोले उत्तर पश्चिम चीनको सान्सीमा पुगेर यस प्रश्नको जवाफ प्राप्त गरे । गुफामा रहेको बासमा माओ त्सेतुङ र स्नोले लामो कुराकानी गरे । उनले झन्डै चार महिना अवधिमा सनोले पेङ तेहुवेइ, सु हाइडोङलगायत चिकपाका अन्य वरिष्ठ अधिकारी र सामान्य सैनिकहरूसित कुराकानी गरे र लाल सेनाको जीवनको अनुभव पनि गरे ।
उनको पुस्तक– चीनको आकाशमा रातो तारामा स्नोले चिनियाँ कम्युनिस्टहरू आफ्नो सिद्धान्तमा कति प्रतिबद्ध छन् भनी उल्लेख गर्नुका साथै चिकपाले नेतृत्व गरेका अपराजय र अद्भूत सेना तथा उनीहरूको पछाडि रहेको तोड्नै नसकिने ऊर्जाको बारेमा पनि वर्णन गरे ।
एक अमेरिकी डाक्टर (चिकित्सक) जर्ज हातेम पनि स्नोसँगै उत्तरी सान्सी पुगेका थिए । लालसेनाको वीरता र न्यायप्रियताबाट प्रभावित उनले यात्राको अन्तमा आफू चीनमै बस्ने निर्णय गरे । उनी १९३७ मा चिकपामा सामेल भए र चिकपाको सदस्यता पाउने पहिलो पश्चिमा बने । डाक्टर हातेमपछि चिनियाँ नाम मा हाइडे नामबाट प्रख्यात र लोकप्रिय बने ।
कुनै पनि योगदान गर्नका लागि कसैसित बलियो आत्मिक समर्थन जरूरी हुन्छ ।
विगत १०० वर्षको अवधिमा चिकपा आफ्नो स्थापनाकालीन भावना र अभियानमा अडिग रहेको छ, चिनियाँ राष्ट्रलाई अद्भूत रूपान्तरणमा नेतृत्व गर्न सफलता प्राप्त गरेको छ, विकसित देशको स्तरमा उक्लेको छ र शक्तिमा विस्तार गरेको छ । यस राष्ट्रले विश्वमै बिरलै देख्न पाइने जस्तै दुइटै पक्षमा सफलता प्राप्त गरेको छ ः पहिलो तीव्र आर्थिक विकास र दीर्घकालीन सामाजिक स्थिरता ।
पछिल्लो शताब्दीमा चिकपा विश्वकै सबैभन्दा सफल राजनीतिक पार्टी रह्यो भन्दा अत्युक्ति नभएको बेलायती राजनीतिक विद्वान मार्टिन ज्याक्सले उल्लेख गरेका छन् ।
त्यस्तै चीनमा विगत पन्ध्र वर्षदेखि शाङ्घाइमा बसेर आफ्नो कम्पनी चलाउँदै आएका एक फ्रान्सेली शेफ तथा व्यवसायी कोरेन्टिन डेलक्रोइक्सका अनुसार शीतयुद्धदेखि पश्चिमा किसिमको साम्यवादप्रति मानिसको आकर्षण घट्यो । उनी अगाडि भन्छन्–पश्चिमा दुष्प्रचारको प्रभावमा परेर धेरै मानिसहरू बुझ्दै नबुझी साम्यवाद स्वयम्लाई भयानक व्यवस्थाको रूपमा लिने गर्छन् । चीनमा आएर त्यो भ्रमबाट पूर्णतया मुक्त भएँ ।

एक राजनीतिक पार्टीको मूल्याङ्कन अधिकांशतः तत्कालीन परिणाममा आधारित हुने गर्छ । चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीको नेतृत्वमा चिनियाँ नागरिकहरूले आफ्नो जीवनस्तर पुस्ता पुस्ता गरी विकसित गर्दै आइरहेको आफूले अनुभव गरेको डेलक्रोइक्सले बताए ।
चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले देशको भविष्यको लागि सोच्न र काम गर्नमा सबै शक्ति लगाइदिएको छ र आजको विकसित चीन त्यसैको परिणाम हो । – चीनको धेरै पटक भ्रमण गरिसकेका र दुईदेशीय आदानप्रदानलाई निरन्तर टेवा पु¥याउँदै आएका जापानी नागरिक शुनसुके नाकाजिमाले भनेका छन् ।
डा. हान्स मुलरले १९३७ देखि चिकपा र चिनियाँ लालसेनालाई सहयोग गर्दै आएको भए पनि १९५७ मा मात्र चिकपामा सामेल भए र पछि चीनमा हेपाटाइटिस रोगको निर्मूलनमा पनि महत्र्वपूर्ण योगदान गरे । आफ्ना दिवङ्गत पतिबारे बोल्दै उनकी पत्नी क्योको नाकामुरा भन्छिन् – धेरै वर्ष चीनमा बसिसकेपछि उहाँले चीन वाचा पूरा गर्ने देश रहेको अनुभव गर्नुभयो र चीन कहिल्यै नछोड्ने भन्नुभयो । क्योको नाकामुरा स्वयम् पनि जापानविरोधी प्रतिरोध लडाइँकै क्रममा चिकपाले नेतृत्व गरेको लालसेनामा सामेल भएकी जापानी महिला हुन् ।
रूसी मूलका इसरायल इप्स्टिन १९४४ मा येनान पुगेर अमेरिकी मिडियाका लागि समाचार लेखे । उनले माओ त्सेतुङ, चाउ एनलाइ, चु ते र अरु चिकपा नेताहरूको अन्तर्वार्ता लिए । पछि इप्स्टिनलाई के विश्वास भयो भने आफूमा भएको विचार र चिकपाको विश्व दृष्टिकोणमा समानता पाए । उनी येनानले नै चीनको भविष्यको प्रतिनिधित्व गर्नेमा विश्वस्त भए । उनले चीन र चिकपाको सकारात्मक पक्षको बारेमा निरन्तर लेखे । नयाँ चीनको स्थापनापछि १९५७ मा उनले चीनको नागरिकता प्राप्त गरे र १९६४ मा चिकपाको सदस्य बने ।
“उहाँले चिकपाको समर्थन गर्नुभयो किनभने चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी सधैँ सही थियो र छ । उहाँले सबैभन्दा बढी प्रशंसा गरेको कुरा भनेको चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीले सधैँ नै गरिब र कामदार जनतालाई सहयोग पु¥याएको छ ।” – इप्स्टिनकी विधवा ह्वाङ हुवानवीले भनिन् । क्रमशः(Foreign friends reflect on CPC’s success over past century)
अनुवाद ः प्रकाश
स्रोतः सिन्ह्वा