ग्वान्टानामोमा बन्दीहरूमाथि सीआईएद्वारा शारीरिक र मानसिक यातना चालु

वासिङ्टन, १० अक्टोबर । “ग्वान्टानामो खाडीस्थित बन्दीगृहमा यातनाका विभिन्न रूपहरू चालु छ । त्यहाँका कैदीहरूलाई शारीरिक र मनोवैज्ञानिकरूपमा यातना दिइन्छ ।” अमेरिकास्थित मानव अधिकारवादी अधिवक्ताले भनेकी छिन् ।
प्रेस टिभी वेबसाइटसँगको अन्तर्वार्तामा ग्वान्टानामो खाडीका बन्दीहरूका साथै अमेरिकी ड्रोन हमलाका पीडितहरूको प्रतिनिधित्व गरिरहेकी अधिवक्ता अल्का प्रधानले दक्षिणपूर्वी क्युवामा रहेको कुख्यात अमेरिकी बन्दीगृहमा प्रचलित विभिन्न प्रकारका यातनाहरूका बारेमा वर्णन गरिन् ।
“सुरुका दिनमा, यसले कुटपिट र जबरजस्ती नग्नता, भोक र जबरजस्ती खुवाउने र अन्य डरलाग्दो प्रविधिहरूको प्रयोग गर्ने गरेको छ,” अधिवक्ता प्रधानले गिटमोमा यातना संस्थागत भएको प्रसङ्गमा भनिन् ।
“अहिले पनि दशकौँको स्वेच्छाचारी नजरबन्द र पारिवारिक मिलन र चिकित्सा हेरचाहको अभाव, कमजोर वा कमजोर योग्य कर्मचारीहरूद्वारा गरिएको खराब वा गुणस्तरहीन व्यवहारसहित यी बन्दी पुरुषहरूलाई मनोवैज्ञानिक र शारीरिकरूपमा यातना दिइन्छ ।” प्रधानले भनिन् ।
प्रधान संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रमुख मानव अधिकार अधिवक्ताहरूमध्ये एक हुन् । उनी हाल ग्वान्टानामो खाडी मिलिटरी कमिसनमा मानव अधिकार सल्लाहकार रहेकी छिन् । उनी पहिले रिप्रिभ यूएसमा काउन्टर–टेररिज्म काउन्सिल रहेकी छिन्, जुन पदमा रहेर उनले धेरै ग्वान्टानामो बन्दीगृहका बन्दीहरूको प्रतिनिधित्व गरिरहेकी छिन् ।
उनले यमन र पाकिस्तानमा अमेरिकी ड्रोन हमलाबाट पीडित नागरिकहरूको तर्फबाट वकालत र कानुनी लडाइँ पनि गरिरहेकी छिन् र अमेरिकी सरकारलाई अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी दायित्वहरूको पालना गर्न सल्लाह दिइरहेकी छिन् ।
गत हप्ता प्रधानलाई युरोपेली संसदमा गिटमो मानव अधिकार हननमा बोल्न आमन्त्रित गरिएको थियो । कुख्यात अमेरिकी बन्दीगृह बन्द गर्न विश्वभरका मानव अधिकारवादीहरूले आह्वान गरिरहेका छन् ।
अधिवक्ता इरानी नागरिक अम्मार अल–बलुचीको प्रतिनिधित्व गर्ने एक वकिल हुन् । अमारले सीआईएको हातबाट उच्च स्तरको यातना भोगेका छन् र ह्वाइट हाउसले उनलाई चिकित्सा सेवा दिन पनि अस्वीकार गरेको छ ।
“एक इरानी नागरिक अम्मारलाई सेप्टेम्बर २००६ मा ग्वान्टानामो बन्दीगृहमा सुम्पनुअघि ‘ब्ल्याक साइटहरू’ नामका विश्वभरि संरा अमेरिकाका गोप्य कारागारहरूमा ३.५ वर्षसम्म क्रूर यातनासहित थुनिएको थियो,” प्रधानले प्रेस टीभी वेबसाइटलाई भनिन् ।
“सीआईएका रेकर्डअनुसार, सीआईएका कर्मचारीहरूले अम्मारलाई मानव प्रयोगशालाको रूपमा प्रयोग गरे । सीआइएका सोधपुछकर्ताहरूले प्रमाणपत्रहरू प्राप्त गर्न घण्टौंसम्म पर्खालमा टाउको ठोक्काए । उनीहरूले उनलाई पानीको फोहरा प्रयोग गरेर, टाउकोमा नाडी बाँधेर, कुटपिट, जबरजस्ती नग्नता र जबरजस्ती मुखमा खाना हालेर यातना दिए । ब्ल्याक साइटहरूमा धेरैजसो समय अन्धकारमा थुनेर राख्दा उनी निद्राबाट वञ्चित रहेका थिए, पहिले कान चिर्ने ध्वनिको साथ र त्यसपछि २४/७ फ्लोरोसेन्ट बत्तीहरू प्रयोग गरी यातना दिएको थियो,” अधिवक्ता प्रधानले स्पष्ट जानकारी दिइन् ।
अमेरिकी मानव अधिकार अधिवक्ताका अनुसार अम्मार अहिले ४६ वर्षको भएको तथा अमेरिकी सरकार र सीआईएको यातनाका कारण गम्भीर पोस्ट–ट्रमाटिक स्ट्रेस डिसअर्डर (PTSD), भएको सामान्यरूपमा सुत्न नसक्ने र स्मरण शक्तिको कमी, उचित चिकित्सा हेरचाहसमेत नपाएकोले मस्तिष्कमा धेरै चोटपटक लागेको हो ।
“उनीहरूले चिकित्सा इतिहास लिने अनुमति दिँदैनन् जुन उसको रोग (यातना) का कारणहरू छलफल गर्दछ, अमेरिकी रक्षा विभागले स्वतन्त्र डाक्टरहरूलाई उनको उपचार गर्न अनुमति दिएको छैन र प्रमुख चिकित्सा अधिकारीका अनुसार तिनीहरूसँग आवश्यक सबै उपचार छैन । यहाँ जटिल चिकित्सा हेरचाह प्रदान गर्ने वा उचित शल्यक्रिया गर्ने क्षमता छैन,” अधिवक्ता प्रधानले भनिन् ।
“पटक पटकको अनुरोध भए पनि ह्वाइट हाउस र अमेरिकी रक्षा विभागले यहाँ उचित चिकित्सा र यातना पुनःस्थापना कार्यक्रम लागू गर्न वा बाँकी बन्दीहरूलाई उनीहरूलाई आवश्यक स्वास्थ्य उपचार प्राप्त गर्नसक्ने ठाउँहरूमा मानवीय आधारमा स्थानान्तरण गर्न पूर्णरूपमा अस्वीकार गरिरहेका छन् ।”
अधिवक्ता प्रधानले अमेरिकी सरकारले गठित ग्वान्टानामो सैन्य आयोगहरूको बारेमा पनि कुरा गरे जसले गिटमो बन्दीहरूको दयनीय अवस्थालाई छर्लङ्ग पारेको छ । उनले प्रेस टिभी वेबसाइटसँगको कुराकानीमा भनिन्, “यी सैन्य गुप्त स्थानहरू सम्भव भएसम्म यातना कार्यक्रमको धेरै विवरण लुकाएर सीआईएले यातनाबाट फाइदा लिनको लागि निर्माण गरिएका थिए ।”
“अमेरिकी सरकारले ९/११ को घटनापछि विदेशमा रहेका बन्दीहरूलाई मुद्दा चलाउन अदालतमा ल्याउनुको सट्टा यातना दिने सचेत निर्णय ग¥यो । एकपटक उनीहरूलाई गोप्य जेलमा लुकाउन नसकेपछि त्यो यातनाका कारण उनीहरूलाई वास्तविक अमेरिकी अदालतमा मुद्दा चलाउन ढिलो भयो, “प्रधानले भनिन् ।
“सैन्य आयोग ऐन सरकारलाई प्राप्त प्रमाणहरू प्रयोग गर्न अनुमति दिनको लागि बनाइएको थियो तर उनीहरूलाई प्रतिरक्षालाई हामीले बहिष्कार गर्ने वा कम गर्ने कारकहरू – जस्तै बन्दीहरूको बारेमा आवश्यक जानकारी दिनबाट रोक्नको लागि प्रयोग गरिएको थियो ।” उनले थपिन् ।
अमेरिकामा रहेकी अधिवक्ता प्रधानले भनिन्, “अमेरिकी सरकारले हाम्रो बैठक कोठामा सुन्ने यन्त्रहरू र एफबीआईले एक प्रतिरक्षा टोलीमा एक सूचनादाता राख्ने प्रयास गरेको छ ।” अमेरिकी सरकारले लगातार वकिल–ग्राहकको विशेषाधिकारमाथि आक्रमण गरेको छ । सैन्य आयोगहरूमा भ्रष्टाचारले कुनै पनि न्याय र न्यायिक प्रक्रियालाई रोक्छ ।”
अमेरिकी सरकारले ९/११ आक्रमणपछि मानिसहरूलाई हिरासतमा राख्न मुख्य भूमिबाट टाढा क्युवामा हिरासतमा राख्ने सुविधा किन रोजेको ? भन्ने प्रश्नमा प्रधानले अमेरिकाले ‘पूर्ण नियन्त्रणको अभ्यास’ र अन्तर्राष्ट्रिय र घरेलु कानुन लागू नहुने गरी यो निर्णय लिइएको बताइन् ।
“आजसम्म, संरा अमेरिकाले सैन्य आयोगहरूमा संविधान लागू गर्न अस्वीकार गरेको छ वा जेनेभा महासन्धिको साझा धारा – ३ को पूर्ण प्रावधानहरू बाँकी बन्दीहरूका निम्ति लागु गर्न चाहेको छैन । ग्वान्टानामोका बन्दीहरूका लागि कुनै वास्तविक कानुनी उपचार छैन, उनीहरूलाई संरा अमेरिकामा मुद्दा दायर गर्न अनुमति छैन र कुनै पनि देशले यी मानिसहरूलाई अवैध व्यवहारको लागि अमेरिकालाई अनुमोदन वा समर्थन पनि गर्दैन”, उनले भनिन् ।
कुख्यात बन्दीगृह बन्द गर्न अन्तर्राष्ट्रिय आह्वानहरू चर्को रूपमा बढेको छ, तर जो बाइडेन प्रशासनले अघिल्लो प्रशासनले जस्तै नसुन्नेझैँ गर्ने नीति अपनाएको छ । अधिवक्ता प्रधानले सुरुमा ग्वान्टानामो बन्दीगृहबारे अमेरिकी प्रचार अभियानको शक्ति आवश्यक रहेको बताइन् ।
“यहाँका सबै पुरुषहरूलाई ‘सबैभन्दा खराब’ भनेर लेबल लगाउँदै र उनीहरू सबैमाथि संरा अमेरिकाको विरूद्ध कुनै न कुनै प्रकारको लडाकुको रूपमा वर्गीकरण गर्दा आरोप उल्टाउन असम्भव साबित भएको छ ।” अधिवक्ता प्रधानले खुलस्त भनिन् ।
“गुआन्टानामोमा कसैलाई पनि राख्नु हुँदैन भन्ने धारणा भए पनि धेरैजसो अमेरिकाको इनाम पचाउनका लागि उनीहरूले आफ्नो विवेक बेचिरहेका छन् । ती बन्दीमध्ये मुट्ठीभरमाथि मात्रै अभियोग लगाइएको छ, धेरै अमेरिकीहरू अझै ग्वान्टानामोका बन्दीहरू सबै आतङ्कवादी हुन् भन्ने विश्वास गर्छन्,” उनले भनिन् ।