चीन–ल्याटिन अमेरिका सम्बन्धले विश्वलाई निश्चितता दिन्छ

चीनका राष्ट्राध्यक्ष सी चिन फिङले नोभेम्बर १३ देखि १७ सम्म लिमामा हुने ३१ औँ एपेक आर्थिक नेताहरूको बैठकमा भाग लिनुका साथै पेरुको राजकीय भ्रमण गर्नुहुने भएको छ । उहाँले रियो दि जेनेरियोमा हुने १९ औँ जी–२० शिखर सम्मेलनमा भाग लिने र नोभेम्बर १७ देखि २१ सम्म ब्राजिलको राजकीय भ्रमण गर्नुहुनेछ ।
विश्वको सबैभन्दा गतिशील अर्थतन्त्रका नेताहरू ल्याटिन अमेरिकामा भेला हुनेछन् र विश्वव्यापी आर्थिक सुशासन र मानवताको दिगो विकासबारे छलफल गर्नेछन् । ल्याटिन अमेरिकाले यस अवधिमा विश्वको ध्यान आकर्षित गर्न बाध्य छ ।
चिनियाँ राष्ट्रपतिको रूपमा राष्ट्रपति सीको यस क्षेत्रको छैटौँ भ्रमण हो ।
दस वर्षअघि, जुलाई १७, २०१४ मा सीले ब्राजिलियामा भएको चीन–ल्याटिन अमेरिकी र क्यारिबियन (एलएसी) देशका नेताहरूको बैठकमा भाग लिनुभएको थियो र मुख्य भाषण दिनुभएको थियो । उक्त भाषणमा सीले पहिलोपटक चीन–एलएसी साझा भविष्य समुदाय निर्माण गर्ने प्रस्ताव राख्नुभएको थियो । यो प्रस्तावले ल्याटिन अमेरिकी नेताहरूबाट व्यापक र सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको छ र चीन–एलएसी सम्बन्धले समानता, पारस्परिक लाभ, नवप्रवर्तन, खुलापन र जनताका लागि थप लाभहरूको विशेषता भएको नयाँ युगको सुरुवात गरेको छ ।
सीले क्षेत्रीय देशका नेताहरूसँग मिलेर चाइना–सेलाक (ल्याटिन अमेरिकी र क्यारिबियन राज्यहरूको समुदाय) फोरम स्थापना गर्नुभयो । यसले विश्वको सबैभन्दा ठुलो विकासशील देश र उच्च एकाग्रता भएको उदीयमान अर्थतन्त्रहरूको क्षेत्रबिच प्रत्यक्ष संवाद र संयुक्त विकासको लागि पहिलो मञ्च प्रदान गरेको छ । यसले द्विपक्षीय र समग्र सहयोगको नयाँ चरण खोल्यो, जहाँ दुवै पक्षले एकअर्कालाई बढावा र पूरक बनाउँछन् ।
विगत एक दशकमा चीनले पाँच मध्य अमेरिकी देशहरूसँग कूटनीतिक सम्बन्ध स्थापना वा पुनः स्थापना गरेको छ, क्युवासँग साझा भविष्यको समुदाय निर्माण गरेको छ र भेनेजुयला, ब्राजिल र मेक्सिकोलगायत दर्जनभन्दा बढी देशहरूसँग विभिन्न रणनीतिक साझेदारीहरू स्थापना गरेको छ । चीनका तीनवटा विश्वव्यापी पहलहरूले ल्याटिन अमेरिकी देशहरूबाट व्यापक मान्यता पाएका छन् । क्षेत्रीय वा उपक्षेत्रीय सङ्गठनहरूमा चीनको सहभागिता बढेको छ, चाहे वार्ता साझेदार, पर्यवेक्षक वा अन्य कुनै पनि रूपमा । प्रमुख वैश्विक मुद्दाहरूमा, दुवै पक्षले बढ्दो घनिष्ठ सञ्चार र समन्वय स्थापना गरेका छन् । चीन–ल्याटिन अमेरिका ‘मित्रता सर्कल’ लगातार विस्तार र गहिरो भएको छ र विश्वव्यापी दक्षिण एकतामा एक प्रमुख शक्ति बनेको छ ।
चीनले पाँच क्षेत्रीय देशहरूसँग स्वतन्त्र व्यापार साझेदारी स्थापना गरेको छ । ल्याटिन अमेरिकी उत्पादनहरूको ठुलो सङ्ख्या चिनियाँ जनताको दैनिक जीवनमा प्रवेश गरेको छ । पछिल्लो दशकमा चीन र ल्याटिन अमेरिकाबिचको कृषि उत्पादनको व्यापार दोब्बर भएको छ । चीन हाल यस क्षेत्रको दोस्रो ठुलो व्यापारिक साझेदार बनेको छ । यसैबिच ल्याटिन अमेरिका चीनको वैदेशिक लगानीको दोस्रो ठुलो गन्तव्य बनेको छ ।
बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) अन्तर्गत चीनसँग ल्याटिन अमेरिकी देशहरूले समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरेका छन् । बढ्दो सङ्ख्यामा पूर्वाधार परियोजना, सांस्कृतिक र शैक्षिक सुविधा, विमानस्थल, बन्दरगाह र यातायात हबहरू कार्यान्वयन गरिएका छन् । विभिन्न डिजिटल पूर्वाधार र स्वच्छ ऊर्जा परियोजनाहरू यस क्षेत्रमा छरिएका छन् । धेरै साना तर व्यावहारिक जन–केन्द्रित परियोजनाहरूले स्थानीय समुदायहरूलाई अत्यावश्यक आवश्यकताहरू सम्बोधन गर्न र जीवनको अवस्था सुधार गर्न मद्दत गरेको छ । स्थानीय रोजगारी सञ्चालन गर्दै, विकासका अवरोधहरू तोड्दै र जीत–जीत सहयोग हासिल गर्दै बीआरआईले ल्याटिन अमेरिकाका जनतालाई मूर्त लाभ, खुसी र सुरक्षाको भावना पनि ल्याएको छ ।
विगत एक दशकमा, दुवै पक्षले मानविकी र सामाजिक विज्ञानका विभिन्न क्षेत्रहरूलाई समेटेर एकअर्कामा केन्द्रित हुने सामाजिक समूहहरू गठन गरिरहेका छन् । विधायक, थिङ्क ट्याङ्क, सञ्चारमाध्यम, युवा र पर्यटनका प्रतिनिधिहरू यताउता यात्रा गरिरहेका छन् र खाना, सङ्गीत, ऐतिहासिक स्थल र भाषाजस्ता सांस्कृतिक सङ्केतहरूले दुई देशका जनतालाई जोड्दै गएका छन् । नागरिक आदानप्रदानले चीन र ल्याटिन अमेरिकाबिच व्यापक र व्यावहारिक सहयोगको लागि ठोस सांस्कृतिक आधार तयार पार्दै प्रशान्त महासागरमा आपसी समझदारीलाई धेरै बढाएको छ र प्रशान्त महासागरमा घनिष्ठ सम्बन्ध बढाउन मद्दत गरेको छ ।
चीन–ल्याटिन अमेरिका सम्बन्धले इतिहासमा सबैभन्दा तीव्र वृद्धिको अनुभव गरेको छ र अहिले उत्कृष्ट चरणमा छ । हाल, ल्याटिन अमेरिका पोस्ट–महामारी रिकभरी र विकासको महत्वपूर्ण अवधिमा छ । भविष्यलाई हेर्दा, विश्वव्यापी अशान्ति निम्त्याउने अस्थिर कारकहरू बढ्दै छन् । अस्थिरताको ऐतिहासिक जराहरू पुरानो अन्तर्राष्ट्रिय राजनीतिक र आर्थिक व्यवस्थाले ल्याटिन अमेरिकाको आफ्नै रूपान्तरणको क्रममा समाधान नभएका समस्याहरूसँग जोडिएका छन् । रणनीतिक स्वायत्तताको वृद्धि, आधुनिकीकरण प्रक्रियालाई अगाडि बढाउने र निष्पक्ष र व्यावहारिक विश्वव्यापी शासन प्रणालीको निर्माण अनिवार्यरूपमा ल्याटिन अमेरिकी देशहरूका लागि प्रमुख प्राथमिकताहरू हुनेछन् र यी लक्ष्यहरू चीन–ल्याटिन अमेरिका सम्बन्धसँग प्रतिध्वनित हुनेछन् ।
चीन–ल्याटिन अमेरिका सम्बन्ध आपसी सम्मान, पारस्परिक लाभ र जीत–जीत सहयोगको सिद्धान्त, खुलापन र समावेशीताको विशेषता र साझा विकासको लक्ष्यमा आधारित छ । चीन–ल्याटिन अमेरिका सम्बन्धको विकासले विश्व प्रचलन र ऐतिहासिक वर्तमानसँग मिल्दोजुल्दो छ, चीन र ल्याटिन अमेरिकी देशहरूको साझा हित पूरा गर्नेछ र भविष्यमा नयाँ र ठुलो विकास हासिल गर्नेछ । यसले एक अनिश्चित संसारमा थप निश्चितता इन्जेक्ट गर्नेछ र मानवजातिको साझा भविष्यको साथ समुदायको निर्माणमा थप योगदान गर्नेछ ।
(लेखक चाइना युनिभर्सिटी अफ पोलिटिकल साइन्स एन्ड लमा ल्याटिन अमेरिकी र क्यारिबियाली क्षेत्रीय कानुन केन्द्रका निर्देशक हुनुहुन्छ ।)

– ग्लोबल टाइम्सबाट
अनुवाद : प्रकाश