चीनको नयाँ विकास दर्शन किन वैश्विक खपतको वस्तु बनेको छ ?

आज, चीनको नयाँ विकास दर्शनले विश्वव्यापी मान्यता प्राप्त गरेको छ, विश्वव्यापीरूपमा व्यापक लोकप्रिय स्वागत गरिएको खपतको वस्तु बनेको छ ।
२०२४ मा, राज्यका दसभन्दा बढी विदेशी राष्ट्रप्रमुखहरूले शेन्झेनको टेक हबमा प्रविधि कम्पनीहरूमध्ये प्रमुख कम्पनीहरूको भ्रमण गरे । पूर्वी चीनको चेचियाङ प्रान्तको अन्जी सहर जहाँ ‘स्वच्छ पानी र मनमोहक पहाडहरू अमूल्य सम्पत्ति’ प्राकृतिक सम्पदा हुन् । त्यसैले अन्जीलाई संयुक्त राष्ट्र सङ्घले जैविक विविधताको सहर घोषणा गरेको थियो । यसबाहेक, चीनले आयोजना गरेको विकास प्रशिक्षण कार्यक्रमले अन्य विकासोन्मुख देशहरूबाट उत्साही सहभागिता देखेको छ ।
किन यति धेरै देशहरू चीनतिर हेर्दै छन् ?
किनभने, चीन पश्चिमको भन्दा फरक आधुनिक मार्गमा अघि बढिरहेको छ, संसारलाई नयाँ विकास परिप्रेक्ष्य प्रस्ताव राखेको छ ।
८० करोड जनतालाई गरिबीबाट मुक्त गर्ने चीनको सफलताबाट विश्वका विकासशील विकासोन्मुख देशहरू प्रभावित भएका छन् र गरिबी निवारणका लागि चीनबाट सिक्न चाहिरहेका छन् । विकासोन्मुख देशहरूले सहनशीलता, लगनशीलता र सङ्घर्षको भावनाले नै सफलता पाउने कुरा त्यसले पुष्टि गरेको छ ।
दक्षिण चीनको क्वाङसीझुआङ स्वशासित क्षेत्रको पिंगु नहर निर्माण हुँदै छ र उक्त परियोजनाको हवाई दृश्यले विदेशी नेटिजनहरू (नेट प्रयोगकर्ताहरू) लाई स्तब्ध पारेको छ । कारण उक्त परियोजनालाई विज्ञान प्रविधिको अति उच्चस्तरीय इन्जिनियरिङ उपलब्धि मानिन्छ ।
यसैबिच, चिनियाँ इलेक्ट्रिक सवारी साधनहरूले विश्वभरि प्रशंसा पाएका छन्, मोबाइल भुक्तानीले सीमा पार गरिरहेको छ र दीपसीकलगायत कृत्रिम बौद्धिकता (आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स) लाई ‘पूरै चमत्कार’ भन्छन् । धेरै देशहरू यो महसुस गर्दै छन्ः भविष्य पहिले नै यहाँ छ ।
के चीनको विकास दर्शनले अरूको लागि काम गर्छ ? प्रमाणले सुझाव दिन्छ कि यसले गर्छ ।
लाओसको एक गाउँले मध्य चीनको हुनान प्रान्तको सिबाडोङ गाउँको गरिबी निवारणको उदाहरणबाट सिकेर आफ्नो ठाउँको दिगो विकासको लागि खाका सिर्जना गरेको छ । उज्बेकिस्तानले पनि चिनियाँ गरीबी निवारण अनुभवलाई आफ्नो देशमा लागु गर्दै छ, त्यस देशका विभिन्न क्षेत्र र सहरहरूमा, निरन्तर आफ्नो घरेलु गरिबीको दर लगातार घटाइरहेको छ । अफ्रिकी मुलुक रुवाण्डाले आफ्नो देशको आर्थिक वृद्धि गर्न चीनको ई–कमर्स अभ्यासहरू अपनाएको छ ।
चीनको विकास अनुभव – आफ्नै राष्ट्रिय सर्तमा जडित तथा विकासोन्मुख देशहरूको साथ भावनात्मक र व्यावहारिक दुवै अनुरूप छ । पेरूका राष्ट्रपति डीना बोलुआर्टेले लेखेकी छिन्, “चीनबाट हामीले सिक्यौँ कि असम्भव भने केही पनि छैन ।”
केन्याको मोम्बासा–नाइरोबी स्टैन्डर्ड गेज रेलवे र कम्बोडियाको न्हेमपेन्ह–सिंहानोकभिल्ले एक्सप्रेस वेदेखि नाइजेरियाको मरतला मोहम्मद अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल तथा पेरुको चान्काइ बन्दरगाहलगायत चीन निर्मित पूर्वाधार परियोजनाहरूले स्थानीय समुदायलाई प्रत्यक्ष फाइदा पु¥याएका छन् ।
यसैबिच, ती पूर्वाधारहरूले विश्वव्यापी विकासको लागि चीनको गहिरो प्रतिबद्धतालाई प्रतिनिधित्व गर्छन् र उक्त प्रतिबद्धता चीनको नयाँ विकास दर्शनको विश्वव्यापी अभिव्यक्ति पनि हो ।
चिनियाँ भाषामा एक लोक कहावत छ, “यदि तपाईं धनी हुन चाहनुहुन्छ भने, पहिले सडक निर्माण गर्नुहोस् ।” यस बुद्धिमत्ताले चीनको आफ्नै विकासलाई डो¥याएको छ, सुधार र खुलापनको सुरुका दिनदेखि र गरीबीको विरुद्ध लडाइँ गर्न प्रेरित गरेको छ । अब, उच्च–गुणवत्ता बेल्ट एन्ड रोड सहयोगको एक भागको रूपमा यो अनुभव विश्वव्यापी रूपमा विस्तार भइरहेको छ, अन्य विकासशील राष्ट्रहरूलाई गरिबी हटाउन र जनजीविका सुधार गर्न शक्तिशाली रणनीति प्रदान गर्दै छ ।
चीनको भ्रमण गर्दा विदेशी राजनीतिक नेताहरूले ग्रामीण गाउँहरू अन्वेषण गर्न र चीनको विकास कथाहरूको बारेमा बढी जान्नको लागि आफ्ना कडा कार्यक्रमबाट समय निकाल्ने गरेका छन् र चीनको विकास कथाहरूको बारेमा बढी सिक्ने गरेका छन् । उनीहरूको देशमा फर्किएपछि, धेरै जना ‘सी चिनफिङ : चीनको शासन’ ‘गरिबी निवारणमा सी चिनफिङको विज्ञता’ र ‘उठ र गरिबीबाट निक्ल’ जस्ता पुस्तकको अध्ययन गर्छन् र चीनका नीति आफ्नो देशको स्थितिअनुसार लागु गर्ने कोसिस गर्छन् ।
के कुनै एक देशको विकास दर्शनशास्त्र विश्वव्यापी सार्वजनिक वस्तु हुनसक्छ ? निश्चितरूपमा हुनसक्छ ।
परम्परागतरूपमा, विश्वव्यापी सार्वजनिक हितहरू, जस्तै संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शान्ति कार्य र जलवायु परिवर्तनमा पेरिस सम्झौतामा, संयन्त्र र कार्यहरू जुन अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा सहयोग र सहयोगको आवश्यकता पर्दछ । तिनीहरू प्रायः वैश्विक सुरक्षा, आर्थिक सुरक्षा र वातावरणीय संरक्षण, धेरै देशहरू र सम्पूर्ण विश्वले समेत लाभ उठाउँछन् ।
यद्यपि यो एक सङ्कीर्ण परिभाषा हो । विश्वव्यापी मानका साथ अवधारणाहरू पनि वैश्विक सहयोगमा साझा चिन्ताको विषयमा पनि वैश्विक सहमतिलाई जगाउन सक्छ ।
हालका वर्षहरूमा, चीनको प्रस्ताव र पहलहरू – मानवजातिको लागि बेल्ट र रोड पहलकदमी, विश्वव्यापी सुरक्षाको पहल, जनताबद्ध सभ्यता पहल र विद्युतीय सभ्यता अपेक्षित छ ।
यी विचारहरूले केवल चीनको आफ्नै विकासलाई डो¥याएका छैनन् तर अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको लागि अनुभव र बुद्धिमत्ताले दुवै सिद्धान्त र अभ्यासमा वैश्विक सार्वजनिक सामानहरू पनि प्रदान गर्दछ ।
साझा प्रगति प्राप्त गर्न चीन अन्य देशहरूसँगको सफल विकास अनुभव साझेदारी गर्न तयार छ । आज, विश्वमा करिब १ अरब मानिसले आधुनिकीकरण हासिल गरेका छन्, अझै ७० करोडभन्दा बढी मानिसहरू भोकले ग्रस्त छन् । चीनले विश्वास दिलाउँछ कि सबैको लागि यो साँचो विकास हो र भाग्यमानीहरूले अन्य देशहरूमा सहयोगको हात बढाउनु पर्दछ जुन अझै पक्रन बाँकी छ । केवल ठूलो साझा टेबुल बनाएर मात्र संसारले विकास र साझा समृद्धि प्राप्त गर्न सक्दछ ।
चीनको नयाँ विकास दर्शनले विश्वव्यापी मान्यता प्राप्त गर्न जारी छ र विशेषगरी विकासोन्मुख देशहरूमा विश्वव्यापी कार्यान्वयन हुने क्रम जारी छ ।
(लेखक एक अर्थ राजनीतिक विश्लेषक हुन् ।)

– पिपल्स डेली अनलाइनबाट