चीनमा गरिबी निवारण अध्ययन भ्रमण – १

 देविका दनेखू
अगस्ट ६ (August 7)
हामी चीनको अन्तर्राष्ट्रिय गरिबी निवारण केन्द्र (आइपीआरसीसी) ले दक्षिण एसियाली विकासोन्मुख मुलुकका राजनीतिक पार्टीहरूलाई आमन्त्रण गरेको सेमिनारमा भाग लिन चीनको राजधानी पेइचिङ्ग (Beijing) पुगेका थियौँ । अगस्त ६ देखि अगस्त १५ सम्म भएको उक्त सेमिनारले चीनले गरिबी निवारणमा गरेको अनुभव आदानप्रदान र गरिबी निवारणमा सबै एकसाथ अगाडि बढौँ भन्ने सन्देश फैलाउनु कार्यक्रमको उद्देश्य थियो । कार्यक्रममा ७ वटा देशबाट ११ राजनीतिक दलका २८ जना प्रतिनिधिहरूको सहभागिता थियो । उद्घाटन समारोह आइपीआरसीसीमा सम्पन्न भएको थियो । कार्यक्रममा चिकपाका उपमहासचिव याओ चियाङकुओ (Yao Jianguo) ले विशेष सम्बोधन गर्नुभयो । उहाँले चीनले गरिबी निवारणमा विश्वमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेको बताउनुभयो । गरिबी निवारणमा चीनले अपनाएका वैज्ञानिक नीतिलाई अन्य देशले पनि अनुसरण गर्नसक्ने कुरा औँल्याउनुभयो । विगत ४० वर्षदेखि चीनले गरिबी निवारणको लागि सङ्घर्ष गर्दै आएको र उक्त सङ्घर्षको परिणाम नै अहिलेको चीन भएको बताउनुभयो । सन् २०२० सम्ममा चीनले शतप्रतिशत गरिबी मुक्त गर्ने नीति अवलम्बन गरेको उल्लेख गर्नुभयो ।

२०७६ साउन २१ (अगस्त ६) गते चीनको पेइचिङस्थित आइपीआरसीसीमा भएको गरिबी निवारण र ग्रामिण विकासबारे अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलनको उद्घाटन समारोहमा नेमकिपाको तर्फबाट बोल्दै लेखिका ।

२०७६ साउन २२ (अगस्ट ७) चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी अन्तर्राष्ट्रिय विभागले आयोजना गरेको ‘चीनको अवस्था र चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी’ विषयक सम्मेलन ।

कलेजको बारेमा छोटो जानकारीपश्चात् हामी Robotics Exhibition Hall पुग्यौँ । Robot Restaurant को अवलोकन गर्दा हामीलाई अचम्म लाग्यो । मान्छेले जस्तै खानाको अर्डर लिने र अर्डरअनुसारको खाना टेबलमा Robot ले नै राखिदिने भन्ने सुन्दा त अर्कै दुनियाँमा पुगेको जस्तो अनुभव भयो । त्यहाँको विकासको कुरा सुन्दा नेपाल धेरै पछाडि परेको अनुभव भयो । चीनले आफैँलाई हामी विकसित होइनौँ विकासशील देशभन्दा नेपाल त अति अविकसित देशजस्तो लाग्छ । चिनियाँ साथीहरूले पटक–पटक हामी विकसित होइनौँ विकासशील देशभन्दा नेपाल त अति अविकसित देशजस्तो लाग्छ । चिनियाँ साथीहरूले पटक–पटक हामी विकसित होइनौँ विकासशील देश हो भन्ने गर्थे । Robot Restaurant बाट निस्किँदै गर्दा पूर्वी टिमोर (Timor–Leste) का डेमोक्रेटिक पार्टीका Rui Meneses Da Costa सँग पूर्वी टिमोर ४५० वर्ष लामो पोर्टुगलको उपनिवेशमा रहेको विषयमा कुराकानी भयो । त्यसपश्चात् फेरि २४ वर्ष इन्डोनेसियाली उपनिवेशमा रहेको कुरा सुनाए । नेपाली सेनासहितको युनाइटेड मिसन (United Mission )को सहयोगमा इन्डोनेसियासँग लडेर पूर्वी टिमोर देश बनेको बताए ।

सन् २०१४ सेप्टेम्बरमा औपचारिकरूपमा सुरु भएको उक्त कलेजमा ४५ करोड चिनियाँ पैसाको लागत रहेको थाहा पायौँ । उक्त कलेजमा उत्तीर्ण विद्यार्थीहरू अहिले चीनलगायत अन्य मुलुकमा फ्रन्ट लाइन म्यानेजर (Front line manager) का रूपमा कार्यरत रहेको र ९९.९ प्रतिशत रोजगारीमा रहेको सुन्दा अत्यन्त खुसी लाग्यो ।
हाम्रो देशमा लाखौँ युवाहरू हातमा सीप भएर पनि बेरोजगार भएर बस्नुपर्ने बाध्यता र चीनमा करिब शतप्रतिशत रोजगारयुक्त भएको कुरालाई तुलना गर्न सकिन्न ।
कलेजको बारेमा छोटो जानकारीपश्चात् हामी Robotics Exhibition Hall पुग्यौँ । Robot Restaurant को अवलोकन गर्दा हामीलाई अचम्म लाग्यो । मान्छेले जस्तै खानाको अर्डर लिने र अर्डरअनुसारको खाना टेबलमा Robot ले नै राखिदिने भन्ने सुन्दा त अर्कै दुनियाँमा पुगेको जस्तो अनुभव भयो । त्यहाँको विकासको कुरा सुन्दा नेपाल धेरै पछाडि परेको अनुभव भयो । चीनले आफैँलाई हामी विकसित होइनौँ विकासशील देशभन्दा नेपाल त अति अविकसित देशजस्तो लाग्छ । चिनियाँ साथीहरूले पटक–पटक हामी विकसित होइनौँ विकासशील देशभन्दा नेपाल त अति अविकसित देशजस्तो लाग्छ । चिनियाँ साथीहरूले पटक–पटक हामी विकसित होइनौँ विकासशील देश हो भन्ने गर्थे । Robot Restaurant बाट निस्किँदै गर्दा पूर्वी टिमोर (Timor–Leste) का डेमोक्रेटिक पार्टीका Rui Meneses Da Costa सँग पूर्वी टिमोर ४५० वर्ष लामो पोर्टुगलको उपनिवेशमा रहेको विषयमा कुराकानी भयो । त्यसपश्चात् फेरि २४ वर्ष इन्डोनेसियाली उपनिवेशमा रहेको कुरा सुनाए । नेपाली सेनासहितको युनाइटेड मिसन (United Mission )को सहयोगमा इन्डोनेसियासँग लडेर पूर्वी टिमोर देश बनेको बताए ।
बीस मिनेटको बस यात्रापछि हामी छिनयुयान रुरल रिफर्म एक्जिविसन हल (Qingyuan Rural Reform Exhibition Hall)  पुग्यौँ । यो पिकुइयुयान ग्रुप (Biguiyuan Group) द्वारा सञ्चालित कृषि उत्पादन सामग्रीहरूको सड्ढलन, प्रदर्शन र व्यापार गर्ने ठाउँ रहेछ । उक्त प्रदर्शनी केन्द्रले क्वाङ्गचाउ सहरका सम्पूर्ण कृषिजन्य उत्पादनलाई प्रवद्र्धन गर्ने गर्छ । कृषकलाई आफ्नो उत्पादन बजारसम्म पु¥याउन र उत्पादन गुणस्तरयुक्त बनाउन यो कार्यक्रम ल्याएको जानकारी उक्त केन्द्रका निर्देशकबाट जानकारी गराइयो । उक्त केन्द्रले कृषक र उपभोक्ताबीचको सम्बन्धलाई पुलको मात्र काम गर्ने जसले गर्दा कृषकलाई धेरै लाभान्वित गर्ने गरेको बताउनुभयो । प्रदेश क्वाङ्गतुङ्गमा मात्र यस्ता ३०० सामुदायिक व्यापारिक केन्द्र भएको बताउनुभयो ।
पूर्वनिर्धारित कार्यक्रमअनुसार राम्रो हथउ (Hetou) गाउँमा जाने कार्यक्रम थियो । पिक्युयान कलेजबाट ७२ किलोमिटर दूरीमा रहेको उक्त गाउँ पुग्न हामीलाई गाडीमा २ घन्टा लाग्यो । क्वाङ्गतुङ्ग प्रदेशको यीङत सहरको सुन्दर गाउँ हथउ पुग्यौँ । साना–साना गाउँहरूमा पनि गरिबी निवारणको लागि चलाउँदै आएको अभियानको नमुना गाउँ रहेछ हथउ । कृषिजन्य उत्पादनबाट जीवनस्तर उकास्न सकेको गाउँलेहरू बताउँछन् । स्थानीय पार्टी र स्थानीय सरकारलाई अधिकार सम्पन्न गर्न सकेमा समुदाय नै आफ्नो गाउँ विकास गर्न उत्साहित हुन्छन् । त्यसैले चीनको गरिबी निवारणमा स्थानीय सरकारलाई अधिकार सम्पन्न बनाएर ठूलो परिवर्तन ल्याएको छ ।
हामीले थाहा पायौँ कि गाउँका युवाहरू गाउँमै रहन दिन चीनले विभिन्न कार्यक्रमहरू ल्याएको छ । जस्तै : युवाहरू विकसित सहरमा बसेर अध्ययन पूरा गरेपछि आफ्नै क्षेत्रमा फर्किनुपर्ने र आफ्नो ठाउँमा केही वर्ष योगदान गरेपछि मात्र अन्य सहरमा जान पाइने प्रावधान रहेछ । जसले गर्दा आफूले सिकेका सीपहरू अरुलाई सिकाएपछि मात्र त्यो व्यक्ति अन्यत्र जान्छन् ।
हथउ गाउँ धान उत्पादन र माछापालनको लागि छिङसिन (Qingxin) जिल्लाको महत्वपूर्ण क्षेत्र हो । आफ्नै स्थानीय उत्पादनबाट गाउँलेहरूको आर्थिक स्थितिमा ठूलो परिवर्तन आएको बताउँछन् गाविस पार्टी सचिव । सन् २०१२ मा हथउ गाउँमा परिवारको प्रतिमहिना आम्दानी ३००० युयान हुन्थ्यो भने ६ वर्षपछि सन् २०१८ मा १६००० युयानसम्म बढेको रहेछ । यसरी समुदायले आफ्नो ठाउँ विकास गर्न सामूहिक पहल गरी गरिबी निवारणमा सहयोग पु¥याइरहेको रहेछ ।

चीनको क्वाङतोङ प्रदेशको छिङयुयान सहरस्थित पिकुयुयान भोकेशनल कलेजको भ्रमणपछिको सामूहिक तस्वीर ।