गाजामा जे भइरहेको छ त्यो भोकमरी वा अनिकाल होइन, बरु जानाजानी हत्या हो

गत शनिबार संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्मा पेश गरिएको प्रतिवेदनमा संयुक्त राष्ट्रका महासचिव एन्टोनियो गुटेर्रेसले इजरायली शासनको अथक बमबारी र अपाङ्गतापूर्ण घेराबन्दीको बिचमा घेराबन्दी गरिएको गाजापट्टीमा व्यापक अनिकाल हुने चेतावनी दिनुभयो ।
यो प्रतिवेदन डिसेम्बर २२ मा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्को प्रस्तावको प्रतिक्रियामा आएको हो जसले गाजामा विनाशकारी खाद्य सङ्कटको बिचमा गाजा र पश्चिम किनारामा ‘तत्काल, सुरक्षित र निर्वाध मानवीय सहायता पु¥याउन’ आह्वान गरेको थियो, जहाँ लाखौँ मानिसहरूको जीवनमाथि ठुलो जोखिममा रहेको छ ।
प्रतिवेदनले गाजामा सार्वजनिक स्वास्थ्य प्रकोपको चेतावनी दिएको छ र ‘भयानक’ सरसफाइ अभावको अवस्था र ‘ढलको बाढी’ सँग ‘भीडभाडयुक्त आश्रयहरूमा सङ्क्रामक रोगहरू द्रुतरूपमा फैलिरहेका छन्’ भन्दछ ।
यसअघि, शुक्रबार एक बयानमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय राहत प्रमुख मार्टिन ग्रिफिथ्सले चेतावनी दिनुभएको थियो कि अनिकाल ‘कुनाको वरिपरि’ छ किनभने गाजावासीहरूले ‘अहिलेसम्म रेकर्ड गरिएको खाद्य असुरक्षाको उच्चतम स्तर’ सँग जुधिरहेका छन् ।
गाजामा बस्न नसकिने भएको छ । यसका मानिसहरूले आफ्नो अस्तित्वको लागि दैनिक खतराहरू देखिरहेका छन् । जबकि विश्वले हेरिरहेको छ, ग्रिफिथ्सलाई मानवीय मामिलाको समन्वयको लागि संयुक्त राष्ट्रसङ्घको कार्यालय (OCHA) द्वारा उद्धृत गरिएको थियो ।
आशा कहिल्यै दयालु भएको छैन
इजरायली शासनले गत अक्टोबर ७ देखि घेरिएको क्षेत्रमा २३००० भन्दा बढी प्यालेस्टिनीहरूलाई मारेको छ, जसमा अधिकांश महिला र बालबालिका रहेका छन् । उसले तटीय क्षेत्रमा आफ्नो नाकाबन्दीलाई पनि तीव्र बनाएको छ  ।
इजरायलले बारम्बार ‘मानवीय युद्धविराम’ को लागि आह्वान गरेको सहायता र अधिकार समूहहरूका अनुसार गाजामा ८० प्रतिशतभन्दा बढी जनसङ्ख्या हाल भोकमरी र घरबारविहीनताको सामना गरिरहेका छन् ।
प्यालेस्टिनी शरणार्थीहरूको लागि संयुक्त राष्ट्र एजेन्सीले पनि गाजालाई अपर्याप्त सहायताको बारेमा गत हप्ता चेतावनी दिएको थियो । इजरायी हमलाले यस क्षेत्रको ४० प्रतिशत जनसङ्ख्यालाई अकालको जोखिममा छोडेको छ ।
“हरेक दिन बाँच्नको लागि सङ्घर्ष हो, खाना खोज्नु र पानी खोज्नु, गाजामा संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय शरणार्थी एजेन्सी ९ग्ल्च्ध्ब्० मामिलाका निर्देशक थोमस ह्वाइटले एक्स (ट्विटर) मा भनेका थिए, एक्सलाई पहिले ट्विटर भनेर चिनिन्थ्यो ।
विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (डब्ल्यूएचओ) का प्रमुख टेड्रोस अधानोम गेब्रेयससले पनि भयानक चोटपटक, तीव्र भोकमरी रोगको गम्भीर जोखिमसहित गाजानहरूले सामना गरिरहेका गम्भीर खतरालाई कम गर्न तत्काल कदम चाल्न आग्रह गर्नुभयो ।
गम्भीर खाद्य असुरक्षाले मानिसहरूलाई भोकमरीको छेउमा धकेलिरहेको छ, जुन गत महिनाको एकीकृत खाद्य सुरक्षा चरण वर्गीकरण (आईपीसी) रिपोर्टले प्रमाणित गरेको थियो ।
विश्व खाद्य कार्यक्रम (डब्लुएफपी) का प्रमुख अर्थशास्त्री आरिफ हुसेनले प्रतिवेदनमा भन्नुभएको छ, “यसले कुनै नराम्रो असर गर्दैन । मैले गाजामा र जुने गतिमा र मात्रामा हिंसा भइरहेको छ अन्त कहीँ देखेको छैन । यो दुई महिनाको अवधिमा कति छिटो भयो ।”
२३ संयुक्त राष्ट्र र गैरसरकारी एजेन्सीहरूद्वारा तयार गरिएको प्रतिवेदनले एक आश्चर्यजनक खुलासा गरेको छ – गाजाको सम्पूर्ण जनसङ्ख्या विनाशकारी स्तरमा ५,७६,६०० मानिसहरूको साथ खाद्य सङ्कटको सामना गरिरहेको छ ।
प्रतिवेदनले थपेको छ कि अवरुद्ध क्षेत्रका प्रत्येक व्यक्तिले आगामी हप्ताहरूमा उच्च स्तरको खाद्य असुरक्षाको सामना गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।
“यी सङ्ख्या मात्र होइनन् – यी डरलाग्दो तथ्याङ्कहरू पछाडि बालबालिका, महिला र पुरुषहरू छन्, सङ्कटको जटिलता, परिमाण र गति अभूतपूर्व छ ।” हुसेनले भन्नुभयो ।
यद्यपि, धेरैले सोधिरहेका प्रश्न यो होः के यसलाई अकाल वा जानीजानी हत्या भनिन्छ ?
अक्टोबर ७ को घटनाहरूपछि जब हमासको नेतृत्वमा प्यालेस्टाइन प्रतिरोधी आन्दोलनले जियोनिस्ट संस्थाविरुद्ध अभूतपूर्व सैन्य कारबाही सुरु गर्यो, इजरायली शासन अक्कमक्क भयो ।
अक्टोबर ९ मा, इजरायली सैन्य मामिलामन्त्री योभ गालान्टले गाजापट्टीमा पूर्ण घेराबन्दी गर्ने आदेश दिए, त्यहाँ बिजुली हुनेछैन, खाना हुने छैन, इन्धन हुने छैन, सबै बन्द गरिनेछ ।
तत्कालीन इजरायली ऊर्जामन्त्री इजरायल काट्जले अक्टोबर १६ मा एक्समा एक पोस्टमा भनेका थिए, “मानवीय आधारमा गाजामा नाकाबन्दी र मानवीय सामानको आपूर्ति भएमा खोल्ने कडा विरोध गर्दछ ।”
एक दिनपछि, अक्टोबर १७ मा, इजरायली युद्धमन्त्री इटामार बेन–गभिरले उही शब्दहरू प्रतिध्वनित गरे, कुनै पनि सहायता नाकाबन्दी गरिएको प्यालेस्टाइन क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुहुँदैन भनेर जोड दिए ।
सशस्त्र द्वन्द्वलाई नियन्त्रित गर्ने अन्तर्राष्ट्रिय फौजदारी अदालतको रोम विधानले स्पष्टरूपमा उल्लेख गरेको छ कि जानीजानी राहत आपूर्तिमा बाधा पु¥याउनेसहित, उनीहरूलाई बाँच्नको लागि अपरिहार्य वस्तुहरूबाट वञ्चित गरेर युद्धको विधिको रूपमा नागरिकहरूको भोकमरी प्रयोग गर्नु विधानको उल्लङ्घन हो ।
सन् २०१८ मा संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्ले भोकमरीको निन्दा गरेको थियो जसको प्रस्ताव २४१७ थियो ।
भोकमरीलाई संयुक्त राष्ट्रका विज्ञहरूले एक समस्याको रूपमा परिभाषित गरेका छन् । जुन बाँच्नको लागि खानामा पहुँच मात्र होइन तर खाना वा पानीमात्र होइन तर नागरिक जनसङ्ख्याको बाँच्नको लागि अपरिहार्य अन्य वस्तुहरूको पनि जानाजानी वञ्चित समावेश गर्दछ ।
गाजापट्टीमा जे भइरहेको छ, पर्यवेक्षकहरूका अनुसार, भोकमरी वा अनिकाल होइन, तर जानाजानी हत्या हो – प्यालेस्टाइनका जनताविरुद्ध युद्धको हतियारको रूपमा भोकमरीलाई प्रयोग गरिएको छ ।
स्वास्थ्य अधिकारबारे संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विशेष प्रतिवेदक लालेङ मोफोकेङले एक्समा शनिबार एक पोस्टमा, संयुक्त राष्ट्रसङ्घका प्रमुखको पछिल्लो रिपोर्टको प्रतिक्रियामा, गाजा जानीजानी भोकमरी, अनिकालको साथ बाँचिरहेको छ भन्नुभयो ।
“हामीलाई तुरुन्त युद्धविराम चाहिन्छ, मोफोकेङले भन्नुभयो, उहाँले गाजामा “व्यापक भोकमरी छ” भन्ने प्रतिवेदनमा प्रतिक्रिया व्यक्त गर्दै स्वतन्त्र संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार विज्ञको रूपमा सेवा गर्नुहुन्छ ।
केन्यामा आधारित अक्सफाम इन्टरनेशनलले अक्टोबरमा चेतावनी दियो, “सामूहिक दण्डको कार्यमा गाजामा नागरिकहरूविरुद्ध युद्धको हतियारको रूपमा भोकमरी प्रयोग भइरहेको छ ।”
हालैका हप्ताहरूमा, स्थिति बिग्रँदै गएको र इजरायली शासनले आफ्नो बमबारी र घेराबन्दी बढाउँदै जाँदा, भोकमरीको स्तर–जानाजानी हत्याले पनि चिन्ताजनक अनुपात ग्रहण गरेको छ ।