इरानका सर्त पूरा नभएसम्म हर्मुज जलडमरु नखुल्ने
- कार्तिक १९, २०८३
चीनको सिनचियाङ उइगुर स्वायत्त क्षेत्रमा फक्सवागन उत्पादन साइटको उपस्थिति लामो समयदेखि पेइचिङसँग जर्मनीको व्यापार र लगानी सम्बन्धलाई कमजोर पार्ने लक्ष्य राखेका चिनियाँ बाजहरूको तारो बनेको छ । यस क्षेत्रले अमेरिकी प्रायोजित ‘छात्रवृत्ति’ र अध्ययनहरूबाट बारम्बार आक्रमणहरूको सामना गरेको छ । विशेषगरी कम्युनिस्टविरोधी कट्टरपन्थी–एड्रियन जेन्ज, जसले चीनमा अमेरिकी सरकारद्वारा अनुदान प्राप्त अन्तर–संसदीय गठबन्धनको लागि काम गर्दछ, साथै राज्य विभागद्वारा अनुदानप्राप्त अस्ट्रेलियाली रणनीतिक नीति संस्थानहरूको आक्रमणको सामना गरेको छ ।
अरूहरूका बिचमा दुबै स्रोतहरू चीनले सिनचियाङमा तथाकथित ‘जबरजस्ती श्रम’ मा संलग्न रहेको दाबी गर्दै आक्रामक कथालाई अगाडि सारिरहेको छ । त्यस्ता आरोपहरूको लक्ष्य भनेको जबरजस्ती श्रमको संदिग्ध बहानामा सामानहरूलाई कालोसूचीमा राखेर आपूर्ति शृङ्खलाहरू चीनबाट बाहिर सार्न अमेरिकी विदेश नीतिको लागि सहमति निर्माण गर्नु हो, साथै अमेरिकी संरक्षणवादी समाप्तिलाई अगाडि बढाउनु हो । यसले अमेरिकामा सिनचियाङमा उत्पादित वस्तुहरूमा पूर्ण प्रतिबन्ध लगाएको छ र सौर्य प्यानलहरूजस्ता प्रमुख रणनीतिक वस्तुहरूलाई लक्षित गरेको छ ।
यी संरा अमेरिका–प्रायोजित ‘छात्रवृत्ति’ र अध्ययनहरूको कुञ्जी कहिल्यै ‘प्रमाण’ होइन तर प्रायः अनुमान हो । तिनीहरू निर्दोष साबित नभएसम्म दोषीमा आराम गर्छन् जसले यो सङ्केत गर्दछ कि यदि आपूर्ति श्रृङ्खलाको सानो भागले ‘उदारतापूर्वक जबरजस्ती श्रमको रूपमा व्याख्या गर्ने’ समावेश हुन सक्छ, तब सम्पूर्ण उत्पादन पूर्वनिर्धारितरूपमा सम्झौता हुन्छ । अब, जर्मन अटोमोबाइल निर्माता फक्सवागन दृढतापूर्वक आफ्नो दृष्टिमा छ, किनकि यसले सिनचियाङ क्षेत्रमा एउटा प्लान्ट बनाएको छ । त्यसकारण, ती उद्योग सङ्गठित चीनविरोधी लबीको निशाना बनेको छ जसले चिनियाँ बजारसँग जर्मनीको सम्बन्ध बिथोल्न यसलाई फिर्ता लिन चाहन्छ ।
प्रश्न यो छ ः के वास्तवमा फक्सवागन र यसको आपूर्ति श्रृङ्खलामा कुनै जबरजस्ती श्रम संलग्न छ ? जवाफ छ–छैन र त्यहाँ यो प्रमाणित गर्ने अध्ययनहरू छन् । डिसेम्बरमा फक्सवागन–कमिसनले गरेको लेखापरीक्षणले सिनजियाङमा कम्पनीको साइटमा ‘जबरजस्ती श्रम’ को कुनै सङ्केत फेला नपारेको मात्र होइन, तर अझ महत्वपूर्ण कुरा, जर्मनीको वुर्जबर्ग विश्वविद्यालयका साइनोलोजिस्ट (चीनविज्ञ) ब्योर्न अल्परम्यानले एक अध्ययनलाई पुष्टि गरे जुन तथाकथित छ । ‘जबरजस्ती श्रम’ आरोपहरू ‘निर्णयरूपमा प्रमाणित भएन ।’ निस्सन्देह, अल्परम्यानको खोजहरू चाँडै नै अधिमान्य कथाको पक्षमा बहिरा कानमा परे कि त्यहाँ व्यवसायलाई कमजोर बनाउने प्रयासमा ‘जबरजस्ती श्रम’ गराइन्छ ।
अल्परम्यानले लिङ्कडइन लेखमा उद्धृत गरेझैँ, “बाइडेन प्रशासन उद्योगहरूको पछि लागिरहेको छ ।” प्रतिबन्धहरूको लक्षित प्रयोगको माध्यमबाट चीनलाई ‘निराश’ गर्न खोज्छ । यो उल्लेखनीय छ कि वर्तमान जर्मन सरकारले पनि जर्मन उद्योग लबी समूहहरूको इच्छाविरुद्ध चीनबाट व्यापार सार्न सहजीकरण गर्न जोड दिइरहेको छ । र जर्मन सरकारले लगभग निश्चित रूपमा यसमा पनि भूमिका खेलेको छ ।
तथापि, मुख्यबिन्दु यो हो कि तपाईँले यो ‘विवाद’ लाई कसरी नाटकीय जस्तै फेसनमा मिडियामा समन्वित गरिएको छ भनेर देख्न सक्नुहुन्छ । जुन अपरिहार्य निष्कर्षमार्फत बाध्य हुने कथा उत्पन्न गर्न गरिएको हो । फक्सवागनलाई अचानक धेरै दिशाबाट लक्षित गरिएको थियो । यी सबैको पछाडि स्पष्ट, व्यापक राजनीतिक प्रयास थियो, कुनै वास्तविक प्रमाण वा जबरजस्ती श्रमको प्रमाणको अभाव थियो ।
के भएको छ भने सिनजियाङमा फक्सवागनको लगानीलाई राजनीतिकरूपमा कमजोर पार्ने एउटा सङ्घर्षपूर्ण अभियान चलाइएको थियो र उनीहरूलाई ‘जबरजस्ती श्रम’ आरोप लगाएर उनीहरूलाई ‘खेल समाप्त’ भएको फैसला सुनाइयो । यस्तो कुनै पनि ‘जबरजस्ती श्रम’ प्रयोग गरिएको छैन भन्ने देखाउने पूर्ण लेखा परीक्षण गरिए पनि यो भएको हो । तर, ध्यान दिनुपर्ने एउटा कुरा हो भने, ‘सिन्जियाङ कार्ड’ वास्तवमा मानवअधिकारको बारेमा कहिल्यै भएको छैन । तर, एक अवसरवादी, बढाइचढाइपूर्ण र राजनीतिक अभियान हो जुन आपूर्ति शृङ्खलाको मुद्दामा चीनलाई आक्रमण गर्न हतियारको रूपमा आउँछ र जान्छ । उत्पादन प्रतिबन्धहरू पनि जुन वास्तवमा संरक्षणवादद्वारा प्रेरित छन् । त्यसो गर्दा यसले तथ्यहरूलाई विकृत गर्छ र छद्म–छात्रवृत्तिको लागि विशेष स्थान दिन्छ ।
(लेखक राजनीतिक तथा ऐतिहासिक सम्बन्ध विश्लेषक हुन् ।)
– ‘ग्लोबल टाइम्स’ बाट
अनुवाद : आरोही
Leave a Reply