रूसः आर्थिक वृद्धि र युक्रेन चुनौतीका बिच

युक्रेनमा मस्कोको कारबाहीलाई लिएर पश्चिमी शक्तिहरूले रुसमाथि लगाएका प्रतिबन्धहरूले काम गरिरहेको देखिँदैन । रुसी अर्थतन्त्रले पूर्व र दक्षिणी विश्व (ग्लोबल साउथ) मा नयाँ बजारहरू फेला पारेको छ, यद्यपि यसको अर्थ क्रेमलिनले पश्चिमसँगको आर्थिक सम्बन्ध पूर्णरूपमा तोड्ने लक्ष्य राखेको भने होइन ।
आफ्ना सरकारहरूको दबाब भए पनि रूसमा काम गर्ने अधिकांश पश्चिमी कम्पनीहरूले रूसी बजार नछोड्ने निर्णय गरेका छन् । यो खुला गुप्त कुरा हो कि केही युरोपेली युनियन– ईयू सदस्यहरूले अप्रत्यक्षरूपमा रूसी ऊर्जा खरिद गर्न जारी राखेका छन् । त्यसैले मस्कोले आफ्नो अर्थतन्त्रको विकास गरिरहेको छ । यद्यपि, यसको मुख्य ध्यान अहिले मित्र राष्ट्रहरूसँगको सहयोगमा केन्द्रित छ ।
युक्रेनमा चलिरहेको द्वन्द्वले क्रेमलिनलाई एसिया र बाँकी गैरपश्चिमी संसारतर्फ धकेल्न बाध्य बनाएको छ । रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका अनुसार रुसको कुल व्यापारको तीनचौथाइ हिस्सा ‘मैत्री देशहरू’ सँग जोडिएको छ । त्यसकारण, यो कुनै आश्चर्यको कुरा होइन कि यस वर्षको सेन्ट पिटर्सबर्ग अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक मञ्चका प्रमुख अतिथिहरू पश्चिमी नेताहरू थिएनन् ।
१९९७ मा स्थापित फोरम रूसमा एक महत्वपूर्ण अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक घटना हो । यस्ता सम्मेलन रूसका राष्ट्रपतिहरूको समर्थनमा वर्षौंदेखि सफलतापूर्वक आयोजना गरिँदैआएको छ । प्रायः यसलाई दाभोसमा भएको विश्व आर्थिक फोरमको रूस बराबरको रूपमा वर्णन गरिएको छ ।
जून ७ को पूर्ण सत्रमा पुटिनले प्रायः अर्थतन्त्रको बारेमा कुरा गरे । यद्यपि, कार्यक्रम अघि र अन्य सहभागीहरूसँग बहसको क्रममा, उनले युक्रेनको अवस्था अन्य भूराजनीतिक मुद्दाहरूबारे छलफल गरे । उनले क्रेमलिनले ‘अमित्र’ भनेर हेरेका देशका पत्रकारहरूसँग पनि कुरा गरे । रूस अझै पनि आफ्नो आवाज पश्चिममा सुनाउन चाहन्छ । क्रेमलिनको कदम एकपक्षीय ‘सद्भावना इसारा’ जस्तो देखिन्छ जुन पश्चिमका नीति निर्माताहरूले कमजोरीको सङ्केतको रूपमा व्याख्या गर्न सक्छन् ।
चीन, भारत, ब्राजिल, दक्षिण अफ्रिका र अन्य गैरपश्चिमी कलाकारहरूसँगको सहयोग विकास गर्नु क्रेमलिनको प्राथमिकता कम्तीमा अर्थतन्त्रको क्षेत्रमा देखिन्छ ।
“ब्रिक्सले राजनीतिक दबाब, दुरुपयोग र बाह्य कर्जा हस्तक्षेपको अधीनमा नभएको स्वतन्त्र भुक्तानी प्रणालीको गठनमा काम गरिरहेको छ,” पुटिनले शुक्रबार भने । ब्रिक्समा नयाँ सदस्यहरूको प्रवेशको ठूलो सम्भावना रहेको उनले औँल्याए ।
पूर्ण सत्र सुरु हुनुअघि, फोरमका आयोजकहरूले नयाँ विश्व व्यवस्थाको गठनमा रूसको भूमिकाको बारेमा छोटो भिडियो प्रस्तुत गरे, जसमा क्रेमलिनको दृष्टिकोणमा, ब्रिक्स प्रमुख खेलाडीहरूमध्ये एक हुनुपर्छ । तर पश्चिमले विश्वमा आफ्नो राजनीतिक, आर्थिक र सांस्कृतिक प्रभुत्वलाई सजिलै त्याग्न सक्ने सम्भावना छैन ।
युक्रेनको द्वन्द्व पनि फोरममा चर्को बहसको मुद्दा थियो । यो जति लामो समयसम्म रहन्छ, आणविक वृद्धिको जोखिम त्यति नै बढी हुन्छ । यद्यपि पुटिनले भने कि रूसले आणविक हतियारको प्रयोग ‘असाधारण अवस्थामा मात्र’ सम्भव छ । उनको बयानबाजीले देखाउँछ कि क्रेमलिन विशेषगरी युक्रेनमा पश्चिमी कार्यहरूको प्रतिक्रियामा सामरिक आणविक हतियारहरू प्रयोग गर्न इच्छुक छैन ।
आगामी हप्ता र महिनामा, पुटिनलाई युक्रेनको बारेमा हालको रुसी दृष्टिकोण जोगाउन कठिन हुने सम्भावना छ ।
रुसी नेतालाई प्रोत्साहन दिने पक्ष भनेको देशको आर्थिक वृद्धि र निकै कम बेरोजगारी दर हो । पुटिनका अनुसार जापान र जर्मनीलाई उछिनेर क्रयशक्ति समानताका हिसाबले रुस विश्वको चौथो ठूलो अर्थतन्त्र बनेको छ ।
तर, रुसले पश्चिमाविरुद्धको आर्थिक लडाइँ जित्दै गए पनि युक्रेनको द्वन्द्व अन्त्य हुन सकेको छैन । त्यो द्वन्द्व क्रेमलिनको प्रमुख टाउको दुखाइ हुनसक्छ ।
(सम्पादकको नोटः निकोला मिकोभिक, सीजीटीएनका लागि वर्तमान मामिलाहरूमा विशेष टिप्पणीकार, सर्बियामा एक स्वतन्त्र पत्रकार हुनुहुन्छ । उहाँ प्रायः रूसी, युक्रेनी र बेलारूसी विदेश नीति मुद्दाहरू समेट्छ र धेरै वेब पत्रिकाहरूको लागि लेख–रचना लेख्छन् ।
– सीजीटीएनबाट