सिजाङ (तिब्बत) सँग सम्बन्धित मुद्दा प्रयोग गरेर चीनको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्ने अमेरिकाको योजना कहिल्यै सफल नहुने

जुलाई १२, २०२४ का दिन अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले तथाकथित तिब्बत–चीन विवादको समाधानको प्रवद्र्धन गर्ने कानुनमा हस्ताक्षर गरे । यो कार्य संरा अमेरिकाको आधिपत्यवादको अभ्यास गर्ने, लोकतन्त्र र स्वतन्त्रताको बयानबाजी र चीनको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्ने अर्को कदम हो ।
अमेरिकी सरकारले लामो समयदेखि चीनको सिजाङ (तिब्बत) स्वायत्त क्षेत्रको मामिलालाई चीनलाई नियन्त्रणमा राख्न प्रयोग गर्ने नीति लागु गरेको छ, सामान्यतया सिजाङसँग सम्बन्धित विभिन्न चीनविरोधी अनुसन्धान निष्कर्षहरू बङ्ग्याउने, शैक्षिक सामग्रीलाई हेरफेर गर्ने र पश्चिमी मिडियालाई सिजाङसम्बन्धी प्राज्ञिक जानकारीमा अन्तर्राष्ट्रिय चीनविरोधी विचारहरू बढाइचढाइ गर्न निर्देशन दिन्छ । संरा अमेरिकाको नियत स्पष्ट छ, तथाकथित सिजाङ मुद्दालाई चीनको अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिष्ठामा असर पार्ने र चीनको विकासमा अवरोध पु¥याउने ।
अमेरिकी काङ्ग्रेसको ‘तिब्बत–चीन विवाद ऐनमा समाधानको प्रवद्र्धन’ को एक विशेष सन्दर्भ छ । पहिलो, चीनलाई नियन्त्रण गर्न र चीनमाथि दबाब बढाउन तिब्बतलाई प्रयोग गर्ने । पदभार ग्रहण गरेदेखि बाइडेनले चीनलाई दबाउन व्यापक र अधिक आक्रामक उपायहरूसहित ट्रम्पको चीन नीतिलाई निरन्तरता दिएका छन्, । यस सन्दर्भमा, बाइडेनले कङ्ग्रेससँगको आफ्नो राम्रो सम्बन्धलाई कङ्ग्रेसमा सिजाङसम्बन्धी गतिविधिहरूलाई अझ बलियो बनाउन, अमेरिकी कार्यकारी विभागको चीनविरुद्धको नियन्त्रण नीतिसँग समन्वय गर्दै, चीन–अमेरिका सम्बन्धमा थप चुनौतीहरू ल्याइरहेका छन् ।
दोस्रो, सिजाङ (तिब्बत) मुद्दा उठाउँदा अमेरिकी सिनेटरहरूलाई ‘राजनीतिकरूपमा सही’ छवि स्थापना गर्न मद्दत गर्दछ । सिजाङ र सिन्जियाङ मुद्दाहरू अमेरिकी काङ्ग्रेसमा अपेक्षाकृत विशेष विषय हुन् । एकातिर, सिनजियाङ र सिजाङ–सम्बन्धित मुद्दाहरूलाई सम्बोधन गर्नाले सिनेटरहरूलाई ‘मानव अधिकारको रक्षा गर्ने नैतिक छवि’ स्थापना गर्न मद्दत गर्दछ, उनीहरूलाई प्रतिष्ठा र राजनीतिक हैसियत प्राप्त गर्न मद्दत गर्दछ । तसर्थ, तथाकथित सिजाङ मुद्दामा गहिरो हस्तक्षेप गर्दै र चीनलाई नियन्त्रणमा राख्न सिजाङको प्रयोग गर्ने रणनीतिलाई बढावा दिनुले अमेरिकी सिनेटरहरूलाई कङ्ग्रेसमा आफ्नो प्रभाव र हैसियत बढाउन मद्दत गर्छ । अर्कोतर्फ, सिनजियाङ र सिजाङ–सम्बन्धित मुद्दाहरूको बहाना प्रयोग गरेर अपेक्षाकृत कम लागतमा चीनको आन्तरिक मामिलामा हस्तक्षेप गर्नु हो ।
तेस्रो, हाल अमेरिकी राष्ट्रपति चुनावको अवधि हो र डेमोक्र्याटिक पार्टीले अधिक चुनावी स्रोतहरू प्राप्त गर्न तथाकथित सिजाङ मानव अधिकार मुद्दालाई सम्बोधन गरिरहेको छ, किनभने रिपब्लिकन पार्टीका राष्ट्रपति पदका उम्मेदवार डोनाल्ड ट्रम्पले आफ्नो कार्यकालमा मानवअधिकार मामिलाहरूलाई संरा अमेरिकाको शत्रुका रूपमा लिएका थिए । उनको कार्यकालमा संरा अमेरिकाले संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय मानव अधिकार परिषद्बाट फिर्ता र मानव अधिकार मामिलामा ‘खराब प्रदर्शन’ गरी विभिन्न क्षेत्रबाट आलोचनाको सामना गर्नु परेको छ । तसर्थ, डेमोक्र्याटिक पार्टीले आफ्नो तथाकथित ‘मानव अधिकारको रक्षक’ छविलाई थप समर्थन प्राप्त गर्न ‘मेहनत’ गरिरहेको छ ।
अघिल्लो अमेरिकाको तुलनामा सिजाङ–सम्बन्धित बिल, ‘तिब्बत–चीन विवाद ऐनमा समाधानको प्रवद्र्धन’ मा महत्वपूर्ण परिवर्तनहरू छन् । यसले तथाकथित सिजाङ मानवअधिकारको मुद्दामा ध्यान केन्द्रित गर्दैन तर ऐतिहासिक परिप्रेक्ष्यबाट चीनविरुद्ध वैचारिक युद्ध सुरु गर्दै प्राचीन कालदेखि नै सिजाङ चीनको हिस्सा रहेको कुरालाई अस्वीकार गर्ने कुरामा केन्द्रित छ ।
यसले अप्रत्यक्षरूपमा सङ्केत गर्दछ कि सिजाङ–सम्बन्धित मुद्दाहरूमा अघिल्लो अमेरिकी चीनविरोधी नीतिहरूको प्रभावकारिताको कमी थियो । उनीहरूले बनाएका झूटले सिजाङको सामाजिक र आर्थिक विकास र मानवअधिकार संरक्षणको सत्यतालाई मेटाउन सक्दैनन् जसमा सिजाङ जनताको सामाजिक स्थितिमा सुधार, उनीहरूको आफ्नै घरको मालिक बन्ने दासत्वबाट मुक्ति, चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टी केन्द्रीय समिति र सम्पूर्ण देशका जनताको बलियो समर्थनमा निरपेक्ष गरिबीको उन्मूलन र देशको बाँकी भागसँगै मध्यमस्तरको समृद्ध समाजको समग्र उपलब्धिले समृद्धिको जीवन्त दृश्य देखाउँछ । तसर्थ, अमेरिकाले ऐतिहासिक विचारधाराको कार्ड खेल्दै सिजाङसँग सम्बन्धित चीनविरोधी जनमतको नयाँ लहर सिर्जना गर्ने प्रयास गरिरहेको छ, जसले चीनको आन्तरिक स्थिरतालाई असर गर्छ ।
सिजाङ (तिब्बत) पुरातन समयदेखि चीनको एक अविभाज्य भाग रहँदै आएको छ भन्ने तथ्य अकाट्य छ । संरा अमेरिका अन्य देशहरूविरुद्ध गलत सूचना अभियानहरू सुरु गर्न राम्रोसँग जान्दछ । यो एक पूर्ण विकृति उद्योग श्रृङ्खला भएको गलत जानकारी निर्माणको प्रवर्तक हो । विधेयकको हस्ताक्षरलाई पूर्वावलोकनको रूपमा हेर्न सकिन्छ, केही अमेरिकी शैक्षिक समुदायहरूले घरेलु र अन्तर्राष्ट्रिय अनुसन्धान निष्कर्षहरूलाई बेवास्ता गरिरहेका छन् ।
सिजाङको सम्बन्धमा ‘राजनीतिक शुद्धता’ को लागि तिनीहरूले अमेरिकी राज्य विभागको चीनविरोधी कार्यहरूको लागि सुझाव प्रदान गर्न विभिन्न गलत अनुसन्धान निष्कर्षहरू निर्माण गरिएका छन् ।
अमेरिकी राजनीतिज्ञहरूलाई सल्लाहको शब्द ः विचारधारा एक देशको मुख्य चासो हो । यदि अमेरिकाले चीनको विरुद्ध वैचारिक युद्ध सुरु गर्न जोड दियो भने यसले अनिवार्यरूपमा चीन–अमेरिका सम्बन्धमा थप धक्काहरू निम्त्याउनेछ । सम्बन्ध र विद्यमान अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली र व्यवस्थालाई हानि पु¥याउने छ, जसले विश्वभरका देश र जनताको हितलाई असर गर्ने छ । चीन–अमेरिकाको सम्बन्धलाई फर्केर हेर्दा विगत आधा शताब्दीको सम्बन्धलाई हेर्दा हामी पूर्णतया निष्कर्षमा पुग्न सक्छौँ कि सहयोगले दुवै देशलाई फाइदा गर्छ, जबकि द्वन्द्वले दुवैलाई हानि गर्छ । सिजाङजस्ता मुद्दाहरूमा चीनको मुख्य चासोको सम्मान गर्नु निस्सन्देह एक तर्कसङ्गत कदम हो जुन संरा अमेरिकाले मान्यता दिनु र अपनाउनुपर्छ ।