चीनले अमेरिकाको व्यापक सिनोफोबियालाई कसरी सम्बोधन गर्नुपर्छ ?

केही अमेरिकी विद्वान्हरूले स्वीकार गरेका छन् कि अमेरिकामा सिनोफोबिया (चीनसँग डराउने रोग) आज उच्चतम स्तरमा पुगेको छ । वास्तवमा, यदि कसैले नियमितरूपमा अमेरिकी अखबारहरू पढ्छ भने उनीहरूले लगातार चीनमाथिको आलोचना, विरोध र आक्रमणको माध्यमद्वारा उन्मादपूर्ण बयानबाजीको सम्पत्ति पाउन सक्छन् ।
संरा अमेरिकामा सिनोफोबियाले धेरै विशेषताहरू प्रदर्शन गरेको छ । पहिलो, यो डर व्यापक छ । भूराजनीति, सैन्य, व्यापार, प्रविधि र प्रणालीगत मुद्दाहरूसहित लगभग सबै पक्षहरू यसमा समावेश भएका छन् । दोस्रो, यो सरकारव्यापी घटना हो । तेस्रो, सरकारको डर अमेरिकी समाजका सबै कुनाहरूमा फैलिएको छ, जुन विभिन्न जनमत सर्वेक्षणहरूमा झल्किएको छ । चौथो, अमेरिकी सिनोफोबियासँग अन्य देशहरूमा फैलिने र सङ्क्रमित गर्ने बलियो प्रवृत्ति छ ।
आर्थिक क्षेत्रमा संरा अमेरिका विश्वको सबैभन्दा ठुलो अर्थतन्त्र बनेको छ । बजार होस् वा प्रविधिको हिसाबले, संरा अमेरिका धेरै देशहरूले प्रशंसा गरिरहन्छ । यस परिप्रेक्ष्यमा संरा अमेरिकाको डर यस तथ्यबाट उत्पन्न हुन्छ कि आफूले चीनलाई दबाउन लगानी गरेको भए पनि चिनियाँ अर्थतन्त्रको वृद्धि विकास गर्दै उल्लेखनीय लचिलोपन देखाएको मात्र होइन, बलियो पनि हुँदै गइरहेको छ ।
चीनको बारेमा अमेरिकाको डरको सबैभन्दा गहिरो तह प्रणाली र संस्थाहरूको दायरामा छ । यस सन्दर्भमा, अमेरिकी सिनेटर मार्को रुबियोका भनाइहरू विशेषरूपमा प्रतिनिधिमूलक छन् । चीनको यी स्पष्ट आलोचकले भने कि “पुँजीवादले चीनलाई परिवर्तन गरेन । चीनले पुँजीवादलाई परिवर्तन गर्यो” जसले अमेरिकालाई ‘यस ऐतिहासिक र विनाशकारी गल्ती’ सामना गर्न नेतृत्व ग¥यो ।
राष्ट्रपति जो बाइडेनले संरा अमेरिका र चीनबिचको प्रतिस्पर्धालाई ‘लोकतन्त्र’ र ‘अधिनायकवाद’ बिचको सङ्घर्षको रूपमा चित्रण गरे र पहिलेको जीत हुनेछ भन्ने विश्वास देखाएका छन् । तर, अमेरिकी समाजले लामो समयदेखि अमेरिकी लोकतन्त्रमा आफ्नो विश्वास गुमाएको छ । किनभने, अमेरिकी लोकतन्त्रले मुख्यतया चरम सामाजिक असमानता र विभाजनको कारण अभूतपूर्व आन्तरिक चुनौतीहरूको सामना गरिरहेको छ ।
यी सबै डरले अन्ततः चीनप्रतिको भूराजनीतिक चिन्तामा परिणत हुन्छ । चीनले जे पनि गर्छ वाशिङ्गटनले संरा अमेरिकासँगको भूराजनीतिक प्रतिद्वन्द्विताको भागको रूपमा व्याख्या गर्ने गर्छ । जुन कुनै पनि अन्य देशले आफ्नो वर्चस्ववादी स्थितिलाई चुनौती दिने कुनै पनि देशलाई सहने छैन । स्पष्टरूपमा, चीनको लागि निकट भविष्यको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र कूटनीतिको मुख्य मुद्दा भनेको अमेरिकाको सिनोफोबियालाई कसरी व्यवस्थापन गर्ने हो ।
पहिलो, चीनप्रतिको संरा अमेरिकाको डरलाई सम्बोधन गर्न हामी शान्त रहनुपर्छ । यो डर कसरी अभिव्यक्त हुन्छ भन्ने नजिकबाट विश्लेषण गर्नुपर्छ र प्रभावकारी प्रतिकार्य उपायहरू विकास गर्नुअघि यसका कारणहरू बुझ्नुपर्छ ।
दोस्रो, चीनलाई सकारात्मक प्रकाशमा प्रस्तुत गर्नु महत्वपूर्ण छ । हामीले “चीनका कथाहरू राम्रोसँग भन्नुपर्छ ।” यसको लक्ष्य अन्य देशहरूलाई चीनलाई बुझ्न र स्वीकार गर्न मद्दत गर्नु हो । चीनका कथाहरू चीनविरोधी आलोचकहरू होइन तर विदेशी पाठकहरूको बहुमतलाई लक्षित गर्छन् ।
तेस्रो, अर्थशास्त्र र व्यापार, प्रविधि र राजनीतिक प्रणालीलगायतका विशिष्ट क्षेत्रमा हामीले प्रतिक्रिया दिन सक्छौँ । तर, हामी सचेत हुनुपर्छ कि प्रतिक्रियाहरू साधारण भावनात्मक प्रतिक्रियाहरूभन्दा उद्देश्यपूर्ण र तर्कसङ्गत हुनुपर्छ ।
चौथो, भूराजनीतिको सन्दर्भमा, चीनले संरा अमेरिकाको जस्तै महत्वाकाङ्क्षाहरू पछ्याउँदैन । चीनको प्रमुख भूराजनीतिक चासो यसका वरपरका क्षेत्रहरूमा भएकोले संरा अमेरिकाले ती क्षेत्रहरूमा चीनलाई नियन्त्रणमा राख्ने र घेरा हाल्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्छ । तसर्थ, चीनले आफूलाई पर्याप्तरूपमा सुरक्षित गर्न सक्ने सुनिश्चित गर्न आफ्नो राष्ट्रिय सुरक्षा बलियो बनाउन आवश्यक छ ।
संरा अमेरिकालाई प्रभावकारीरूपमा जवाफ दिन चीनको सहयोग बेल्ट एन्ड रोड इनिसिएटिभजस्ता छिमेकी देशहरूभन्दा पनि विस्तार गर्नुपर्छ । संरा अमेरिकाले चीनको वरपरका क्षेत्रहरूमा गठबन्धनहरूमार्फत नियन्त्रण र घेराबन्दीमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ भने चीनले रक्षामा जोड दिइरहेको छ र समावेशी बहुपक्षीयतामार्फत सफलताहरू खोजिरहेको छ । विश्वव्यापीरूपमा, संरा अमेरिकाले राष्ट्रिय सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राख्दा, चीनले आर्थिक विकासमा ध्यान केन्द्रित गरेको छ, क्षेत्रीय देशहरूलाई उनीहरूको सुरक्षा र विकास आवश्यकताहरू सन्तुलनमा राख्न मद्दत गरेको छ ।
संरा अमेरिकाले चीन र आफूबिचको प्रतिस्पर्धालाई राजनीतिक प्रणालीको टकरावको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ, जुन चीनले प्रत्यक्षरूपमा सामना गर्नुपर्ने कुरा हो । चीनको राजनैतिक प्रणाली चिनियाँ सभ्यता, संस्कृति र राष्ट्रिय परिस्थिति अनुरूप बनेको छ भनेर प्रकाश पार्नु महत्वपूर्ण छ । यो गैरपश्चिमी प्रणाली हो, पश्चिमविरोधी प्रणाली होइन । चीनले आफ्नो प्रणालीलाई अन्य देशहरूमा थोप्ने लक्ष्य राखेको छैन, बरु प्रत्येक राष्ट्रले आफ्नो सभ्यतासँग मिल्ने राजनीतिक प्रणाली पत्ता लगाउन र लागु गर्न सक्छ भन्ने आशा राख्छ । साथै, चीनले देशहरूबिचको आपसी सिकाइ र आदानप्रदानलाई पनि समर्थन गर्दछ, राष्ट्रहरूलाई सभ्यता वार्ताको माध्यमबाट विभिन्न प्रणालीहरूबाट उत्कृष्ट अभ्यासहरू साझा गर्न र अपनाउन प्रोत्साहित गर्दछ ।
(लेखक हङकङको चाइनिज युनिभर्सिटी शेन्जेनका प्रोफेसर र द इन्स्टिच्युट फर इन्टरनेसनल अफेयर्स, कियानहाईका अध्यक्ष हुनुहुन्छ ।)
– ग्लोबल टाइम्स अनलाइन
अनुवाद : प्रकाश