विश्वले चीन–अमेरिका सम्बन्धमा ‘राम्रो सुरुवात’ को प्रतीक्षा गरिरहेको छ : ग्लोबल टाइम्स सम्पादकीय

चीनका राष्ट्राध्यक्ष सी चिनफिङले जनवरी १७ का दिन अमेरिकाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँग टेलिफोन वार्ता गर्नुभयो । दुई प्रमुख देशहरू (चीन र अमेरिका) कसरी आफ्नो भविष्यको सम्बन्धलाई दिशानिर्देश गर्नेछन् भनेर सम्पूर्ण विश्वले हेरिरहेको एक महत्वपूर्ण मोडमा यो फोन वार्ता विशेष महत्वपूर्ण थियो ।
राष्ट्रपति सीले दुवै देश महान् राष्ट्र भएको र उनीहरूले एकअर्कासँगको अन्तरक्रियालाई ठूलो महत्व दिएको भन्दै नयाँ अमेरिकी राष्ट्रपतिको कार्यकालमा चीन–अमेरिका सम्बन्धको राम्रो सुरुवात हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो । ट्रम्पले जोड दिनुभयो कि उहाँ राष्ट्रपति सीसँगको आफ्नो महान सम्बन्धको कदर गर्दछन्, “अमेरिका र चीन आज विश्वका सबैभन्दा महत्वपूर्ण देशहरू हुन् र उनीहरूले दिगो मित्रता कायम राख्नुपर्छ र विश्वव्यापी शान्तिको रक्षा गर्न मिलेर काम गर्नुपर्छ ।” यस्तो प्रारम्भिक चरणमा दुवै देशका नेताहरूले प्रत्यक्ष सञ्चार सुरु गर्नुभएको छ र प्रमुख मुद्दाहरूमा विचार आदानप्रदान गर्नुभएको छ र रणनीतिक सञ्चार च्यानलहरू स्थापना गर्न सहमत हुनुभएको छ । यसले दुवै पक्षले नयाँ सुरुवात बिन्दुबाट चीन–अमेरिका सम्बन्धमा थप प्रगति हासिल गर्ने आशा गरेको सङ्केत गर्छ ।
राष्ट्र प्रमुखहरूको कूटनीतिले सधैं चीन–अमेरिका सम्बन्धको कम्पास र शून्य बिन्दु सूचकको रूपमा काम गरेको छ, जसले सम्बन्धलाई मार्गनिर्देशन गर्न अपूरणीय भूमिका खेलेको छ । यदि रेडनोट घटनाले मानिसहरूलाई दुई देशहरूबिचको जनता–जनताको आदानप्रदानको साक्षी दिने अनुमति दिएको छ भने, यस टेलिफोन वार्ताले उच्चस्तरमा अन्तरक्रियाको प्रदर्शन गरेको छ, जसले सहयोगप्रति सकारात्मक दृष्टिकोण र दुवै पक्षको चीन–अमेरिका सम्बन्धको महत्वको गहिरो बुझाइ झल्काउँछ । सङ्क्षेपमा, यो आह्वानले आगामी अवधिमा चीन–अमेरिका सम्बन्धको दिशा निर्धारण गरेको छ । यो फोन वार्ताप्रति अन्तर्राष्ट्रिय जनमत आशावादी दृष्टिको साथ धेरै हदसम्म सकारात्मक भएको छ । एउटा चाखलाग्दो विवरण यो हो कि व्यापारीहरूले चाँडै चिनियाँ स्टक अनुक्रमणिकाहरूसँग जोडिएको एक्सचेन्ज ट्रेडेड कोषहरू खडा गरे, जसले अप्रत्यक्ष रूपमा चीन–अमेरिका सम्बन्धको राम्रो सुरुवातको सम्भावनाको बारेमा विश्व कत्तिको संवेदनशील र आशावादी छ भनेर देखाउँछ ।
आगामी चार वर्षमा चीन–अमेरिका सम्बन्ध कसरी अगाडि बढ्छ र एक्काइसौँ शताब्दीमा दुई देशबिच सहअस्तित्व कायम गर्न सकिन्छ कि हुँदैन भन्ने विषयमा धेरै अनुमान र विश्लेषणहरू छन् । तर, साँचो (चाबी) चीन र अमेरिका दुवैको हातमा छ ।
अमेरिकी सरकारको सङ्क्रमणकालको यो महत्वपूर्ण समयमा, द्विपक्षीय सम्बन्धलाई स्थिर बनाउन दुवै पक्षले पठाएको सङ्केतहरू विशेषगरी मूल्यवान छन् । बाइडेन प्रशासनको अन्तिम महिनामा, संरा अमेरिकाले चीनमाथि समस्या गर्ने नयाँ उपायहरूको एक लहर जारी गरेको थियो, पक्षपातपूर्ण तनाव र तर्कहीन भावनाहरूद्वारा चिन्हित, नयाँ सरकारलाई सम्बोधन गर्न धेरै जरुरी मुद्दाहरू छोडेर । यसबाहेक, विगतका अमेरिकी प्रशासनहरूको ‘शून्य–योग खेल मानसिकताले चीन–अमेरिका सम्बन्धमा धेरै नकारात्मक सम्पत्तिहरू छोडेको छ, जसले द्विपक्षीय विश्वासको पुनर्निर्माणको बाटोलाई लामो बनाएको छ । यसका साथै त्यहाँ अन्तर्राष्ट्रियरूपमा धेरै दबाब र चुनौतीपूर्ण मुद्दाहरू छन् जुन दुवै देशहरूको संयुक्त प्रतिक्रिया आवश्यक छ । सम्बोधन गर्नुपर्ने विषयहरूको सूची फराकिलो छ, र त्यहाँ धेरै समस्याहरू छन् जसलाई वार्ताबाट समाधान चाहिन्छ । दुवै देशका लागि यो राजनीतिक कल्पनाशक्ति र निर्णायकता पूर्णरूपमा प्रदर्शन गर्ने र प्रदर्शन गर्ने क्षण हो ।
आफूले चुनाव जितेको केही समयपछि ट्रम्पले चीन र अमेरिकाले विश्वका सबै समस्या समाधान गर्न मिलेर काम गर्न सक्ने बताउनुभएको भन्ने कुरा मानिसहरूले याद गरेका छन् । उहाँले आफ्नो दोस्रो कार्यकालको छिट्टै चीन भ्रमण गर्ने इच्छा पनि व्यक्त गर्नुभएको थियो ।
निर्वाचित राष्ट्रपतिले चीन–अमेरिका सम्बन्धलाई विश्वव्यापी परिप्रेक्ष्यमा हेर्ने र चीनको विकासलाई कतिपय मुद्दाहरूमा जनमतका आधारमा व्यावहारिक रूपमा व्यवहार गरेकोमा हामी प्रशंसा गर्छौं । दुवै देशले आ–आफ्नो मामिलालाई राम्ररी व्यवस्थापन गर्ने र आफ्ना जनताको लाभ र सुखको भावना अभिवृद्धि गर्नेतर्फ आफ्नो नीति केन्द्रित गरेमा चीन– अमेरिका सम्बन्धमा अनावश्यक द्वन्द्व र द्वन्द्वमा श्रोतहरू खेर फाल्नेभन्दा सहयोग र पारस्परिक हितमा अडिग रहनुपर्छ भन्ने कुरा उनीहरूले पक्कै पाउँछन् । चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबिचको जीत–विन सहयोग दुवै महान् राष्ट्रहरूले पछ्याउने सम्बन्धित सपनाहरूको लागि आवश्यक छ† यो एक पूरक र पारस्परिक लाभदायक सम्बन्ध हो ।
इतिहासले बारम्बार देखाएको छ कि चीन र अमेरिका दुवैले सहयोगबाट लाभ लिन्छन् र द्वन्द्वबाट नोक्सानी व्यहोर्छन् । दुई देशबिचको अविभाज्य आर्थिक र व्यापारिक सम्बन्ध, प्रविधिको क्षेत्रमा भएको संयुक्त प्रगति, उत्साहजनक सांस्कृतिक आदानप्रदान र जलवायु परिवर्तन र लागुऔषध नियन्त्रण जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा सहयोगको सम्भावनालाई अमेरिकी पक्षको गणनामा सकारात्मक कारकका रूपमा मान्नुपर्छ । नयाँ अमेरिकी प्रशासनले चीनसँगको व्यापार र प्रविधि युद्धका पाठहरूबाट पाठ सिक्ने, चीनलाई आफ्नो चीन नीतिमा ठूलो शत्रुको रूपमा हेर्ने मानसिकताभन्दा बाहिर जान, अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी मान्यता र स्वतन्त्र व्यापारका सिद्धान्तहरू पालना गर्ने आशा छ । विश्वव्यापी औद्योगिक र आपूर्ति श्रृङ्खलाभित्र विकसित श्रमको पारस्परिक लाभकारी विभाजनको सम्मान पनि हो । यो दृष्टिकोण दुवै देशका लागि उत्तम विकल्प हुनेछ ।
चीनले विश्वस्त, खुला र समृद्ध अमेरिकालाई स्वागत गर्छ र अमेरिकाले पनि शान्तिपूर्ण, स्थिर र मेहनती चीनलाई स्वागत गर्नुपर्छ । यसरी मात्रै चीन र अमेरिकाले इतिहासको यो नयाँ अध्यायमा विश्वास निर्माण गर्न सक्छन् ।
फरक राष्ट्रिय अवस्था भएका दुई ठूला देश भएकाले चीन र अमेरिकाबिच केही भिन्नता हुनु अपरिहार्य छ । मुख्य कुरा एकअर्काको मुख्य चासो र प्रमुख चासोहरूको सम्मान गर्नु, समस्याहरू समाधान गर्ने उचित तरिकाहरू खोज्नु र आपसी सम्मान, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व, र जीत–जीत सहयोगको पालना गर्नु हो । राष्ट्रपति सीले फोन संवादको क्रममा ताइवान प्रश्न दोहो¥याउनुभयो । यो रातो रेखा हो जसले चीनलाई चुनौती दिन नसकिने स्पष्ट पार्छ । उहाँले द्विपक्षीय आर्थिक सम्बन्ध अनिवार्यरूपमा पारस्परिक रूपमा लाभदायक र जीतको हुने कुरामा जोड दिनुभयो । यी बुँदाहरूले नयाँ अमेरिकी प्रशासनलाई चीनप्रतिको आफ्नो नीति निर्माण गर्नका लागि आवश्यक र समयसापेक्ष अभिलेखको रूपमा काम गर्दछ ।
राष्ट्राध्यक्ष सी चिन फिङका विशेष प्रतिनिधि उपराष्ट्रपति हान झेङले अमेरिकी निमन्त्रणामा जनवरी २० तारिखका दिन राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको उद्घाटन समारोहमा सहभागी हुनुभयो । अमेरिकी राष्ट्रपतिको नयाँ कार्यकाल अघि नै चीन र अमेरिकाबिच सकारात्मक आदानप्रदान भएको छ । राष्ट्र प्रमुखको कूटनीतिको नेतृत्वमा यस नयाँ सुरुवाती बिन्दुमा पारस्परिक सफलता, साझा समृद्धि, दुवै देशलाई फाइदा हुने र विश्वलाई योगदान पु¥याउँदै थप प्रगतिको अपेक्षा गरिएको छ ।