इतिहासलाई विकृत गर्न नहुने : ‘नानचिङ नरसंहार’ लाई ‘नानचिङ घटना’ मा सीमित गर्न नसकिने

जापानको क्योडो समाचारको रिपोर्टअनुसार, नागासाकी परमाणु बम सङ्ग्रहालयले आफ्नो प्रदर्शनी प्यानलहरूमा ‘नानचिङ घटना जसमा धेरै नागरिक र कैदीहरू मारिएका थिए’ भनी उल्लेख गरी ‘नानचिङ नरसंहार’ का शब्दहरू परिमार्जन गरिएको छ । नागासाकीमा भर्खरैको परिचालन समीक्षा बैठकमा अन्तिम रूप दिइएको यो समायोजनले केही जापानी सेनाहरूको प्रतिगामी र खतरनाक ऐतिहासिक अडानलाई फेरि एकपटक उजागर गर्छ ।
‘नानचिङ नरसंहार’ शब्द कुनै भावनात्मक लेबल होइन । यो जघन्य युद्ध अपराधको अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी रूपमा मान्यता प्राप्त परिभाषा हो र युद्धकालीन अत्याचारहरूलाई चित्रित गर्न मानव सभ्यताको विश्वव्यापी निर्णय हो । ८० वर्षपहिले सुरु भएको टोकियो ट्रायल नानचिङ नरसंहारमा स्पष्ट न्यायिक निष्कर्षमा पुगेको थियो ।
विस्तृत साक्षीहरू, भौतिक प्रमाणहरू र तटस्थ तेस्रो पक्षहरूको अभिलेखको आधारमा, सुदूर पूर्वको लागि अन्तर्राष्ट्रिय सैन्य न्यायाधीकरणले स्थापित गरेको थियो कि जापानी सेनाले नानचिङ कब्जा गरेपछिको पहिलो छ हप्तामा, अपूर्ण तथ्याङ्कअनुसार २००,००० भन्दा बढी नागरिक र युद्धबन्दीहरूको हत्या गरेको थियो । सहरभरि व्यापक नरसंहार, यौन हिंसा, लुटपाट र आगजनी गरिएको थियो र न्यायाधीकरणले यी अत्याचारहरूलाई आधुनिक युद्धको सबैभन्दा क्रूर श्रृङ्खलाहरूको रूपमा मान्यता दियो ।
‘नानचिङ नरसंहार’ लाई अस्पष्ट शब्द ‘नानचिङ घटना’ ले प्रतिस्थापन गर्नु भनेको जापानी दक्षिणपन्थी सेनाहरूले ऐतिहासिक कथाहरूलाई विकृत गर्न प्रयोग गर्ने परिचित रणनीति हो । प्रक्रिया सामान्यतया घटनाको विशेषतालाई नरम पारेर, त्यसपछि यसको मापन घटाएर र अन्ततः अपराधीहरूको लागि जिम्मेवारी मेटाउने प्रयास गरेर सुरु हुन्छ । जापानका दक्षिणपन्थी सेनाहरूले लामो समयदेखि यस्ता रणनीतिहरू प्रयोग गर्दै आएका छन् ।
नानचिङ नरसंहारका पीडितहरू लाखौँ वास्तविक मानवहरू थिए । तिनीहरूको पीडा अस्पष्ट शब्द ‘धेरै’ मा कम गर्न सकिँदैन । यो मानवताविरुद्धको सङ्गठित र ठुलो मात्रामा अपराध थियो, सामान्य ऐतिहासिक ‘घटना’ होइन । स्थापित ऐतिहासिक निष्कर्षको कुनै पनि जानाजानी परिवर्तन पीडितहरूको स्मृतिको अपमान र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको मर्यादालाई चुनौती मात्र होइन, मानवताको साझा विवेकको अपमान पनि हो ।
विशेषगरी कुरा के छ भने संशोधन नागासाकी परमाणु बम सङ्ग्रहालयद्वारा प्रस्ताव गरिएको थियो । युद्धको विनाश अनुभव गर्ने सहरको रूपमा, नागासाकी द्वन्द्वको क्रूरतालाई राम्रोसँग बुझ्ने, शान्तिको मूल्यलाई गहिरो रूपमा कदर गर्ने र इतिहासको सबैभन्दा पूर्ण बुझाइलाई समर्थन गर्नेहरूमध्येको हुनुपर्छ – जसले आफ्नै पीडालाई सम्झन्छ र विगतमा आफ्नै देशले गरेको हानिलाई पनि स्वीकार गर्दछ ।
लामो समयदेखि, नागासाकीका धेरै शान्तिप्रेमी मानिसहरूले ऐतिहासिक तथ्यहरू जान्न र जापानको युद्धकालका गल्तीहरूप्रति इमानदारीपूर्वक प्रतिबिम्बित गर्न नानचिङ र शेनयाङलगायत चिनियाँ सहरहरूमा यात्रा गरेका छन् ।
नागासाकी आणविक बम सङ्ग्रहालयले पनि एकपटक जापानी आक्रमणकारी सेनाहरूद्वारा गरिएका अत्याचारहरू देखाउने कागजातहरू साँचो रूपमा प्रदर्शन ग¥यो, जसले जापानी नागरिकहरू, विशेष गरी युवाहरूलाई इतिहासको पूर्ण रूपमा बुझ्न सक्षम बनायो । इतिहासप्रतिको यो निष्कपट मनोवृत्तिले एक पटक नागासाकीको शान्तिको खोजीको सबैभन्दा बहुमूल्य आधारको रूपमा काम ग¥यो ।
अफसोचको कुरा, जापानको इतिहासको धारणा हालका वर्षहरूमा उल्लेखनीय रूपमा प्रतिगमन भएको छ र यो शब्दावली संशोधन कुनै पनि हिसाबले पृथक मामला होइन । जापानी सरकारका वरिष्ठ अधिकारीहरूले यासुकुनी तीर्थस्थलको बारम्बार भ्रमण गरेका छन् । नानचिङ नरसंहार र आरामदायी महिलाहरूको जबरजस्ती भर्तीसहित निर्णायक युद्धकालीन अत्याचारहरूको सार्वजनिक अस्वीकार पनि देखापरेको छ ।
जापानी अधिकारीहरूले बारम्बार पाठ्यपुस्तकहरूलाई जापानको आक्रामक युद्धकालीन कार्यहरूलाई कम गर्न परिमार्जन गरेका छन् । धेरै सार्वजनिक सङ्ग्रहालयहरूले जापानको अपराधहरूको कथालाई मेट्ने गरेका छन् । केही जापानी राजनीतिक शक्तिहरूले लामो समयदेखि सैन्यवादी अत्याचारहरूलाई सेतो पार्ने र स्थापित ऐतिहासिक फैसलाहरूलाई उल्टाउन प्रयास गरेका छन् ।
साने ताकाइचीले पदभार ग्रहण गरेदेखि, जापानी सरकारले ऐतिहासिक मुद्दाहरूमा बारम्बार भ्रामक सङ्केतहरू पठाएको छ र दक्षिणपन्थी बयानबाजीलाई प्रोत्साहित गरेको छ । त्यस्ता कार्यहरूले जापानी आक्रमणबाट पीडित एसियाली देशका जनताको भावनामा गहिरो चोट पु¥याउने मात्र होइन, जापानको अन्तर्राष्ट्रिय विश्वसनीयतालाई पनि कमजोर बनाउँदै क्षेत्रीय शान्ति र स्थायित्वका लागि खतराहरू सिर्जना गर्न जारी राखेको छ ।
जानाजानी विकृतीकरण गरेर इतिहासलाई पुनर्लेखन गर्न सकिँदैन न त कृत्रिम सेतोपाती गरेर सत्यलाई गाड्न सकिन्छ । नानचिङ नरसंहारका तथ्यहरू पीडितका अवशेषहरू, बाँचेकाहरूको मौखिक गवाहीहरू, अन्तर्राष्ट्रिय पर्यवेक्षकहरूका अभिलेखहरू र अन्तर्राष्ट्रिय न्यायाधीकरणहरूको प्रभावकारी निर्णयहरूसहित व्यापक प्रमाणहरूद्वारा समर्थित छन् । तिनीहरू लामो समयदेखि अन्तर्राष्ट्रिय समुदायमा व्यापक रूपमा मान्यता प्राप्त ऐतिहासिक तथ्य बनेका छन् ।
स्थापित ऐतिहासिक निष्कर्षहरू परिवर्तन गर्ने वा आक्रामक अपराधहरूमा निर्णयहरू उल्टाउने कुनै पनि प्रयासलाई चिनियाँ जनताको कडा विरोधको सामना गर्नुपर्छ र अन्तर्राष्ट्रिय न्यायलाई समर्थन गर्नेहरूद्वारा अस्वीकार गरिनेछ ।
जापानको लागि, आफ्नो आक्रामक इतिहासको साँच्चिकै सामना गरेर र आफ्नो युद्धकालको जिम्मेवारीलाई इमानदारीपूर्वक प्रतिबिम्बित गरेर मात्र इतिहासबाट पाठ सिक्न, छिमेकी राष्ट्रहरू र अन्तर्राष्ट्रिय समुदायको विश्वास पुनः प्राप्त गर्न र कडा मेहनतले जितेको शान्तिको रक्षा गर्न सक्छ ।
(झु चेङशान चाङ्झाउ विश्वविद्यालयका प्राध्यापक, जापानी आक्रमणविरुद्धको प्रतिरोधको युद्धको इतिहासका लागि चिनियाँ समाजका पूर्वउपाध्यक्ष र जापानी आक्रमणकारीहरूद्वारा नानचिङ नरसंहारमा पीडितहरूको स्मारक हलका पूर्वक्युरेटर हुनुहुन्छ ।)
–पिपुल्स डेली अनलाइन
अनुवाद : प्रकृति