भारतको चीन युद्ध, सीमा युद्ध (डाँडाकाँडा र खोलानाला)

अपरेसन लेगहर्न
अक्टोबर ८ मा कौलले अपरेसन लेगहर्नका काम थाले । उनले राजपुत र गोर्खालीहरूलाई साङधरबाट तल खोलामा आउन भने । वास्तवमा साङधर प्रतिरक्षाको लागि उपयुक्त स्थान थियो । त्यहीँ ब्रिगेड ७ का लागि सैन्य साधन ओराल्ने ठाउँ पनि थियो । नाम्का चूलाई पछि कौलले “भारतीयहरूका लागि खोँचको खतरनाक पासो” भनेका थिए । तैपनि उनले टुकडीहरूलाई त्यही पासोमा उतारे । भोलिपल्ट दुई बटालियन सेना तल खोलामा पुगे र पुल नम्बर ३ र ४ मा तैनाथ भए ।
अक्टोबर ९ मा कौलले प्रसाद, डाल्भी र अन्य अफिसरलाई जेजस्तो समस्या आइलागे पनि अक्टोबर १० को दिन केही त गर्नैपर्छ भने । (हाम्रो जोड– सं.) यो मितिलाई मन्त्रिमण्डलले पनि अनुमोदन गरेको उनको तर्क थियो । अनि उनले राजपुतहरूलाई अर्को दिन युम्सोला भञ्ज्याङतिर अघि बढ्न आदेश दिए । यो भञ्ज्याङ थागला डाँडाको पश्चिममा १६ सय फिटको उचाइमा थियो । त्यहाँ पुगेर चिनियाँहरूमाथि हाबी हुने निर्देशन थियो । यसपछि भारतीयहरू थागला डाँडाको टुप्पोमा पुग्थे । त्यहाँबाट एउटा बलियो शक्तिको भरमा पहाडको दक्षिण पाखामा बसेका चिनियाँहरू पछि हट्न बाध्य हुने थिए । तर, राजपुतहरू माथि लाग्न नै समस्या थियो । बाटाभरि चिनियाँहरू तैनाथ थिए । त्यो अवरोध पार गरेर डाँडामा चढेमा पनि उनीहरू भोकभोकै मर्नुपथ्र्यो किनभने त्यहाँ रसद पु¥याउने कुनै उपाय थिएन । यो आदेश सुन्ने अफिसरहरू आश्चर्यमा परे । कौललाई जस्तै तिनीहरूलाई पनि चिनियाँहरूले बलियो प्रतिकार गर्नेछन् भन्ने थाहा थियो । उनीहरूले बारम्बार भारतीयहरूलाई खोलापारि आउन नदिने चेतावनी दिइसकेका थिए । डाल्भीले लेखेका थिए, “जनरल कौलले पहिले त प्रसन्न भएर खरायोको कान समात्ने जादुगरले जस्तै हेरे अनि कसैले आफ्नो आदेशमाथि प्रश्न उठाउला कि भन्ने भावमा आँखा चनाखो पारे ।”

जोन डाल्मी

निरञ्जन प्रसाद