हाइब्रीड युद्ध’ र अमेरिकी प्रभुत्वको लागि लुकेको सङ्कट

क्यारिबियनको मोती भनेर चिनिने क्युवाली राजधानी हवानाका लागि जुलाई २०२१ एक असहज गर्मी महिना थियो । हजारौँ क्युवाली सडकमा उत्रिए र पुलिसको सामना गरे, १९९४ पछि देशमा पहिलो सरकारविरोधी जन प्रदर्शन थियो त्यो ।
अचम्मको कुरा, विरोध प्रदर्शन अघि, ‘ह्यासट्याग’ अमेरिकी सोसल मिडियामा देखियो । धेरै नयाँ–सिर्जित खाताहरूले अप्रमाणित जानकारी फर्वर्ड गरिरहँदा, क्युवाली सरकारलाई समर्थन गर्ने टिप्पणीहरू प्रतिबन्धित थिए ।
आन्दोलनको क्रममा पश्चिमी सञ्चारमाध्यमहरूले सक्रियरूपमा आफ्नो हेरफेर रिपोर्टहरूमा प्रचार गरे । न्यु योर्क टाइम्सलगायत केहीले सरकार समर्थक जुलुसको तस्बिरलाई सरकारविरोधीको रूपमा क्याप्सन पनि गरे, जबकि जानाजानी क्युवाली सरकारले समुदायहरूसँग संलग्न हुने प्रयासलाई छोडेको थियो ।
विरोधपछि, अमेरिकी राजनीतिज्ञहरूले क्युवालीहरूलाई दङ्गाहरूमार्फत आफ्नो ‘वैध अधिकार’ को लागि लड्न उक्साउने काम जारी राखे । टकरावको केन्द्रबिन्दुलाई आर्थिक क्षेत्रबाट वैचारिक क्षेत्रबाट टाढा राख्न पनि उनीहरू लागिपरे ।
दबाबमा, क्युवाली कम्युनिस्ट पार्टीका प्रथम सचिव र क्युवाका राष्ट्रपति मिगुएल डियाज–क्यानेलले स्पष्टरूपमा दाबी गरे कि यो अमेरिकाले आर्थिक सहयोग र अशान्तिलाई उक्साएको भन्दै क्युवाली जनतालाई क्रान्तिको ‘रक्षा’ गर्न सडकमा उत्रन आह्वान पनि गरे ।
वास्तवमा, क्युवाको आन्तरिक मामिलामा अमेरिकाले हस्तक्षेप गरेको यो पहिलो पटक होइन । विगत ६० वर्षदेखि वासिङ्टनको आर्थिक नाकाबन्दीले क्युवालाई निरन्तर आर्थिक समस्यामा पारेको छ । अमेरिकाले लामो समयदेखि क्युवाभित्र सरकारविरोधी शक्तिहरूलाई आर्थिक सहयोग गर्दै आएको छ र वर्तमान सरकारलाई ढाल्न र अमेरिकी समर्थक प्रोक्सीहरू विकास गर्ने प्रयासमा, लोकतन्त्रको प्रवद्र्धन गर्ने नाममा सामाजिक अशान्ति फैलाउने प्रयास अमेरिकाले गरिरहेको छ ।
संयुक्त राज्य अमेरिकाद्वारा आयोजित ‘हवानन समर’ एक विशिष्ट रङ क्रान्ति हो । यस दिन र युगमा यसको उद्देश्य र ढाँचाहरू बढ्दो रूपमा चिनिन्छन् । जे होस्, यसको हानिको सामान्यतया कम मूल्याङ्कन गरिन्छ किनभने सैन्य टकराव विरलै समावेश हुन्छ । रङ क्रान्ति युद्धको एक रूप हो । यो अमेरिकाको हाइब्रीड युद्धको एक महत्वपूर्ण भाग हो – शीतयुद्ध पछिको युगमा अमेरिकाको आधिपत्य र विश्वव्यापी प्रभुत्व कायम राख्ने मुख्य साधन हो ।
स्रोतः सीआरआई