बाइडेनको शासनमा अमेरिकामा घरबारविहीनता दोब्बर

आवास तथा सहरी विकास विभागले शुक्रबार सार्वजनिक गरेको वार्षिक प्रतिवेदनअनुसार सन् २०२३ को तुलनामा १८ प्रतिशतले वृद्धि भएको र सिएटल, डेट्रोइट, बोस्टन वा एटलान्टा सहरहरूमा आश्रयस्थल वा सडकमा बस्ने घरबारविहीन व्यक्तिको सङ्ख्या यो वर्ष ७७०,००० पुगेको छ । घरबारविहीन अमेरिकीहरूको सङ्ख्या संसारको सबैभन्दा धनी देशको राजधानी सहर वाशिङ्गटन डीसीका बासिन्दाहरूको भन्दा बढी छ ।
यो अनुमान अमेरिकामा घरबारविहीनताको वास्तविक मापनको एकदमै कम आकलन हो । यो हरेक जनवरीमा देशभरका सहरहरूमा गरिने एकदिने ‘पोइन्ट–इन–टाइम’ सर्वेक्षणमा आधारित छ । त्यो पद्धतिले कम गणना सुनिश्चित गर्दछ, किनकि यो वर्षको सबैभन्दा चिसो अवधिमा सञ्चालन गरिन्छ, जब धेरै थोरै मानिसहरू उत्तरी सहरहरूमा आश्रयविहीन बस्न सक्छन्, जसमध्ये धेरैजसो कारणले जाडोमा बेदखल र उपयोगिता बन्द हुन्छ ।
यसबाहेक, सर्वेक्षण ११ महिनाअघि जनवरी २०२४ मा भएको थियो । त्यसैले यसले हरिकेन हेलेन र हरिकेन मिल्टनजस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरूबाट आफ्नो घरबाट विस्थापित हजारौँलाई समावेश गर्दैन । यसले गहिरो सामाजिक सङ्कटलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ, जसमा बढ्दो ब्याज दर, बढ्दो भाडा र घट्दो वास्तविक ज्यालाले श्रमिक वर्गका परिवारहरूलाई उनीहरूको सबैभन्दा महत्वपूर्ण खर्च, आवास तिर्न झन्झन् गा¥हो बनाएको छ ।
यसरी यो सम्भव छ कि घरबारविहीन जनसङ्ख्या १० लाखभन्दा बढी छ र वर्षको केही भागको लागि घरबारविहीन अनुभव गर्ने व्यक्तिहरूको सङ्ख्या त्योभन्दा लाखौँ बढी छ ।
एचयूडी रिपोर्ट पछ्याउने अव्यवस्थित प्रेस खाताहरूले सबैभन्दा महत्वपूर्ण खोजलाई ध्यान दिएनन्, जुन एचयूडी आफैँले उजागर गरेन, स्पष्ट कारणहरूका लागि : जो बाइडेन ह्वाइट हाउसमा प्रवेश गरेदेखि आधिकारिक अमेरिकी घरबारविहीनता दोब्बर भएको छ ।
कोभिड–१९ महामारीको परिणामस्वरूप लगाइएको बेदखलमा स्थिरताका कारण जनवरी २०२१ मा घरबारविहीनहरूको सङ्ख्या ३८१,००० थियो । यस मोटोरियमलाई उठाउँदा जनवरी २०२२ मा घरबारविहीनहरूको सङ्ख्या ५८०,०००, जनवरी २०२३ मा ६५०,००० र त्यसपछि जनवरी २०२४ मा ७७२,००० मा पुग्यो (ग्राफ हेर्नुहोस्) ।
यी तथ्याङ्कहरूले डेमोक्र्याट कमला ह्यारिसले अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावमा किन हारिन् भन्नेबारेमा लाखौँ शब्दहरू लेखिएका र टेलिभिजनको अन्तहीन घण्टा मिडिया पन्डितहरू र डेमोक्रेटिक पार्टीका राजनीतिज्ञहरूको पसिना र टाउको स्क्र्याचिङमा समर्पित डेमोक्रेटिक पार्टीका राजनीतिज्ञहरूभन्दा बढी पराजयको व्याख्या गर्दछ । प्रजातान्त्रिक पार्टी र समग्रमा पुँजीवादी दुईदलीय व्यवस्था संयुक्त राज्य अमेरिकामा श्रमिक जनताले सामना गरिरहेको गरिबी र सामाजिक अभावको तीव्र वृद्धिप्रति पूर्णतया उदासीन छन् । स्वाभाविकरूपमा, आइतबार बिहानको कुनै पनि टेलिभिजन टक शोमा घरबारविहीन रिपोर्टको कुनै उल्लेख थिएन ।
सामाजिक सङ्कटबाट राजनीतिकरूपमा लाभ उठाउने डोनाल्ड ट्रम्पसँग हिटलर प्रकारको ‘समाधान’ लागु नगरेसम्म घरबारविहीनताको कुनै समाधान छैन । ट्रम्पका शीर्ष सल्लाहकार विश्वको सबैभन्दा धनी व्यक्ति अरबपति एलोन मस्कले यस महिना वास्तविक घरबारविहीनता जस्तो कुनै चीज नभएको विचार व्यक्त गरे । “अधिकांश अवस्थामा, ‘बेघर’ शब्द झूटो हो,” उनले दाबी गरे । यो सामान्यतया गम्भीर मानसिक रोग भएका हिंस्रक लागुपदार्थ दुव्र्यसनीहरूका लागि प्रचार शब्द हो ।
अक्टोबरमा फासिस्ट टकर कार्लसनको पोडकास्टमा बोल्दै, मस्कले घोषणा गरे, बेघर एक गलत नाम हो । यसले जनाउँछ कि कोही आफ्नो धितोमा अलिकति पछि पर्यो र यदि तपाईँले भर्खरै उनीहरूलाई काम दिनुभयो भने, तिनीहरू आफ्नो खुट्टामा फर्किनेछन् … तपाईँसँग वास्तवमा के छ भने मृत आँखा भएका हिंस्रक ड्रग जोम्बीहरू र सुई र सडक मानव मलहरू छन् ।
ट्रम्प, मस्क र उपराष्ट्रपति–निर्वाचित जेडी भान्सले डिसेम्बर १४ मा घरबारविहीनहरूप्रति उनीहरूको मनोवृत्ति प्रदर्शन गरे, जब उनीहरूले आर्मी–नेवी फूटबल खेल हेर्दै स्काईबक्समा न्युयोर्क सबवे स्ट्र्यान्लर डेनियल पेनीलाई स्वागत गरे । पेनी, एक पूर्व–समुद्री, एक घरबारविहीन मानिसलाई मारे जो अनियमितरूपमा काम गरिरहेका थिए – तर आफैलाई बाहेक कसैलाई धम्की दिएनन् – उनको घाँटीमा पूरा आठ मिनेटको लागि चोकहोल्ड लगाएर । न्यायाधीशले हत्याको सबैभन्दा गम्भीर आरोप खारेज गरेपछि उनी डिसेम्बरको सुरुमा सबै आरोपबाट मुक्त भएका थिए ।
डेमोक्रेटहरूको लागि, तिनीहरूको बयानबाजी कम नीच हुन सक्छ, तर तिनीहरूका नीति ठुला व्यवसायहरूको हितद्वारा कम हुँदैनन् । क्यालिफोर्नियामा, ३.२३ ट्रिलियन डलरको एचयूडीको साथ सबैभन्दा ठुलो अमेरिकी राज्य, त्यहाँ १८१,००० भन्दा बढी मानिसहरू घरबारविहीन छन्, जबकि डेमोक्रेटिक गभर्नर गेभिन न्युजमले घरबारविहीन शिविरहरूको व्यापक नेतृत्व गरेका छन् जसले वास्तवमा लस एन्जलसमा घरबारविहीन सडक–गणना घटाएको छ – अनुदान प्रदान गरेर होइन बरु घरबारविहीनहरूलाई अन्य स्थानहरूमा बाहिर निकालेर ।
घरबारविहीनताका कारणहरू सजिलैसँग वर्णन गरिएका छन् : मानिसहरू घरबारविहीन छन् किनभने उनीहरूसँग घर किन्न वा भाडामा लिने आम्दानी छैन । भाडा धेरै उच्च छ, ज्याला धेरै कम छ र विगत दुई वर्षमा ब्याज दर बढेको छ । यसले यो असमानतालाई अझ धेरै खराब बनाएको छ । युवा मानिसहरू र यहाँ उमेर ४० वा त्योभन्दा माथिको हुन सक्छ – आमाबाबु वा अन्य परिवारबाट ठुलो सहयोगबाहेक, किस्ता भुक्तान गर्न सक्दैन र त्यसपछि मासिक धितो तिर्न सङ्घर्ष गर्नुपर्ने हुन्छ ।
मानसिक रोग र लागुपदार्थको लतको बारेमा मस्कको प्रतिक्रियावादी र अज्ञानी स्लर्सको लागि, घरबारविहीनहरूमध्ये सबैभन्दा छिटो बढ्दो वर्गमा बालबालिकाहरू छन्, ३३ प्रतिशतभन्दा माथि र बालबालिकासहितका परिवारहरू ४० प्रतिशत छन् । डेनभर, शिकागो र न्यु योर्क सहरमा परिवार घरबारविहीनता दोब्बरभन्दा बढी भएको छ । गभर्नर ग्रेग एबटको आदेशमा टेक्सास राज्यबाट आप्रवासीहरूको बस लोडको अवैध ढुवानीले इन्धन खर्च बढे पनि केही हदसम्म घरवारविहीनहरूको सङ्ख्या कम देखिएको छ ।
एनयूडीको प्रतिवेदनअनुसार, जनवरी २०२४ मा १५०,००० बालबालिकाहरूले ‘काउन्ट नाइट’ मा घरबारविहीनताको अनुभव गरे । यो तथ्याङ्क फेरि एक कम बल लगाइएको अनुमान हो : त्यहाँ १००,००० भन्दा बढी घरबारविहीन बालबालिकाहरू न्युयोर्क सहर पब्लिक स्कूल प्रणालीमा भर्ना भएका छन् ।
बढ्दो घरबारविहीनताको सबैभन्दा क्रूर प्रतिक्रियाहरूमध्ये यस वर्ष अमेरिकी सर्वोच्च अदालतमा दक्षिणपन्थी बहुमतबाट आएको हो । ग्रान्टस पास, ओरेगन सहरमा रहेको एउटा मुद्दामा, अदालतले ६–३ ले निर्णय गर्यो कि स्थानीय सरकारहरूलाई कारमा वा सडकमा सुत्नुलाई गैरकानुनी बनाउने अधिकार छ । यद्यपि, एक असन्तुष्ट न्यायले अवलोकन गरेअनुसार, सुत्नु अपराध होइन बरु जैविक आवश्यकता हो ।
जूनमा दिइएको यो निर्णयपछि, कम्तीमा १०० सहर, सहर र काउन्टीहरूले केही अवस्थामा उनीहरूलाई पूर्णरूपमा अपराधीकरण गर्दै घरबारविहीनहरूविरुद्ध स्थानीय अध्यादेशहरू पारित गरेका छन् । क्यालिफोर्नियाको एउटा रिपब्लिकन–नियन्त्रित काउन्टीमा, अध्यादेशले सडकमा बस्ने जो कोहीलाई पनि गिरफ्तारीमा पर्ने पीडामा प्रत्येक घण्टा कम्तीमा ३०,००० फिट हिँड्न आवश्यक छ ।
घरबारविहीनतामा एचयूडी रिपोर्टले बाइडेन प्रशासनले अपनाएका साना–बोर उपायहरूको एक श्रृङ्खलालाई उद्धृत ग¥यो र दिग्गज घरबारविहीनतामा कमीलाई स्वागत ग¥यो, जुन प्रगति गर्न सकिन्छ भन्ने प्रदर्शनको रूपमा आपत्कालीन खर्चको विशेष लक्ष्य भएको छ ।
तथापि, यो केवल प्रश्न उठाउँछ । यदि विगत दुई दशकमा ज्येष्ठ नागरिकहरूबिचको घरवारविहीनता ५० प्रतिशतले घटाउन सकिन्छ भने जनसङ्ख्याको अन्य सबै वर्गहरूमा घरबारविहीनताको बढ्दो ज्वारको लागि किन गर्न सकिँदैन ?
ज्येष्ठ नागरिक घरबारविहीनता क्रमिक प्रशासन, लोकतान्त्रिक र रिपब्लिकनका लागि जनसम्पर्कको कालो आँखाको कुरा बनिरहेको थियो, जसले सैन्य सेवाको लागि स्वयंसेवकको बढ्दो लोकप्रिय अनिच्छाको सामना गरेको छ । इराक, अफगानिस्तान र अन्य देशहरूमा साम्राज्यवादको युद्धमा बाँचेका सैनिकहरूको चकनाचुर शरीर र मनोविज्ञान, अधिकांश अमेरिकी सहरहरूको सडकमा प्रदर्शन, भर्तीको लागि खराब थियो ।
ज्येष्ठ नागरिकहरू नभएका घरबारविहीनहरूको विशाल बहुमतको सम्बन्धमा शासकवर्गको त्यस्तो कुनै चासो छैन । तिनीहरू केबल पर्यटक व्यवसायको लागि खराब छन्, सामान्यतया व्यापारको लागि खराब छन् र दृष्टि र दिमागबाट बाहिर राख्न आवश्यक छ । ट्रम्प प्रशासनले गिरफ्तार र निर्वासनका लागि राखिएका आप्रवासी परिवारहरूका लागि ठुला हिरासत केन्द्रहरू निर्माण गर्ने योजना बनाएको छ । यसले पक्कै पनि सामूहिक पक्राउ र निर्वासनपछि वा समयमा घरबारविहीनहरूलाई निष्कासन गर्न लोभ्याउने ठाउँ प्रदान गर्दछ ।
घरबारविहीनतामा कुनै पनि दुर्लभ मिडिया टिप्पणीहरूले घरबारविहीन सङ्कटको बारेमा स्पष्ट र ओभरराइडिङ तथ्यलाई ध्यान दिँदैन : अमेरिकामा आवासको कुनै कमी छैन । त्यहाँ घरहरू र अपार्टमेन्टहरूको पर्याप्त आपूर्तिहरू छन् र लाखौँ थप छोटो अवधिमा निर्माण गर्न सकिन्छ । समस्या वितरणको हो र समाजको आर्थिक सङ्गठनहरूको हो । लाखौँ घरहरू धनीहरूद्वारा दोस्रो, तेस्रो र चौथो घरहरूको रूपमा स्वामित्वमा छन् वा हेज फन्डहरू र निजी इक्विटी फर्महरूद्वारा सट्टा लगानीको रूपमा रियल इस्टेट बजार सधैँ माथि गइरहेको छ ।
श्रमिकवर्गको हितमा साँच्चै समर्पित सरकारलाई घरहरू नभएका र हाल खाली भएका वा जानाजानी खाली छोडिएका घरहरू मूल्य र भाडा बढाउनको लागि मिलाउन कुनै कठिनाइ हुनेछैन । तर, त्यसका लागि श्रमजीवीवर्गमा आवासीय सङ्कटको समाजवादी समाधानको लागि लड्न राजनीतिक आन्दोलनको निर्माण आवश्यक हुन्छ, जुन श्रमजीवी जनताको आवश्यकताबाट सुरु हुन्छ, अर्बपति र सट्टेबाजहरूको नाफाबाट होइन ।

– ‘वल्र्ड सोसियलिस्ट वेबसाइट’ बाट
अनुवाद : अभिनव