गाजाका मानव : युसुफ दवास, एक लेखक, फोटोग्राफर, कथाकार

“दस्तक दस्तक ! को छ त्यहाँ
घुँघुरी कपाल भएकी कोही गोरी…
लक्ष्यहरू मलाई त्यहाँ पुग्नको लागि पर्खिरहेका छन्
म बन्न चाहन्छु …
माफी चाहन्छु ! मेरो नाम बिर्सनुभयो
युसुफ दवास…”
यी शब्दहरूमार्फत युसुफ माहेर दवासले ‘वी आर नट नम्बर्स’ (WANN) को वेबसाइटमा आफ्नो परिचय दिएका थिए ।
दवास प्यालेस्टिनी साहित्यकारहरूको नयाँ संस्था–‘वी आर नट नम्बर्स’ को संस्थापक सदस्यहरूमध्ये एक थिए । ‘वी आर नट नम्बर्स’ प्यालेस्टिनी युवाहरूले समाचारमा सङ्ख्याहरू पछाडि आफ्ना मानवीय कथाहरू सुनाउने एक मञ्च रहेको छ ।
उत्तरी गाजाका निवासी दवास अक्टोबर १४, २०२३ का दिन बेइटलाहियामा रहेको उनको घरमा इजरायली हवाई आक्रमणमा पर्दा उनको परिवारका सदस्यहरूसहित मारिएका थिए ।
दवास मनोविश्लेषक बन्न मनोविज्ञान पढ्दै थिए । विश्वविद्यालयमा भाग लिनुको अतिरिक्त, युवा प्यालेस्टिनीले लेखन र फोटोग्राफीको लागि आफ्नो तीव्र रूचिलाई पछ्याए । उनले अरबी र अङ्ग्रेजी दुवैमा लेखेका थिए ।
“मेरो परिवारले इजरायली क्षेप्यास्त्रहरूले नष्ट गरेका रूखहरू प्रतिस्थापन गर्नेछ, तर हामी तिनीहरूलाई पालनपोषण गर्न बिताएका वर्षहरू पुनः दाबी गर्न सक्दैनौँ,” दवासले गत जनवरीमा लेखेका थिए, “हामीले गुमाएको २० वर्षको मूल्य कसले तिर्ने ?”
लेखनमा, दवासले इजरायली शासनका सेनाहरूले २०२२ मा गरेको लुटको कथा, बगैँचा नष्ट गर्ने र परिवारले पुस्तादेखि हेरचाह गर्दै आएको फलफूलका रूखहरू जलाएका कथा सुनाए ।
युवाको रूपमा, दवासका धेरै रूचिहरू थिए । उनलाई आफ्ना साथीहरूका लागि गितार बजाउन मन पथ्र्यो । उनी भिडियो निर्माणमा पनि संलग्न थिए । एक भिडियोमा, दवासले प्यालेस्टिनका सबै सहरहरू भ्रमण गर्ने आफ्नो चरम इच्छा व्यक्त गर्दै, “म प्यालेस्टिन भ्रमण गर्न चाहन्छु,” भिडियोमा ती युवकले भनेका थिए । प्यालेस्टिनीहरूको चाहना सामान्य छ र दवासजस्ता धेरैका इच्छाहरू चिहानमा लैजाँदालैजाँदै मर्छन् ।
नियन्त्रण आन्दोलन आफ्नो कब्जा लागू गर्न यहुदी बसोबास गराउने औपनिवेशिक शासनद्वारा प्रयोग भइरहेको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण उपकरणहरूमध्ये एक हो । इजरायलले प्यालेस्टिनीहरूलाई गाजा, वेस्ट बैङ्क र पूर्वी अल–कुड्सबिच यात्रा गर्न अनुमति दिँदैन ।
गाजाका बासिन्दाहरूको आवतजावतलाई नियन्त्रण गर्न विगत १६ वर्षदेखि कब्जाकारी शासनका सेनाले (इजरायलले) कडा प्रतिबन्ध लगाएको घेरामा परेको गाजापट्टीको अवस्था झन् खराब भएको छ । गम्भीर प्रतिबन्धहरूले गैरकानुनी जियोनिस्ट शासनले गरेको चरम मानव अधिकार उल्लङ्घनहरू दस्ताबेज गर्न तटीय गाजापट्टीमा यात्रा गर्न अन्तर्राष्ट्रिय मानव अधिकारकर्मीहरूको आवागमनलाई पनि असर गर्छ ।
गाजा बाहिरको संसार नदेखेका दवासले आफ्नो पीडालाई अभिलेख गर्न शब्दहरू प्रयोग गरे ।
“मैले मेरो मुटुमा मेरो हात राखेँ कि यसलाई खस्नबाट जोगाउन,
र मैले मेरो मुटुमा तीनवटा प्वालहरू महसुस गरेंँ ।”
दवासले आफ्नो पुर्खाको भूमिमा इजरायलले गरेको विनाशको पीडादायी वर्णन गरे ।
“बागका रूखहरूले जैतून, सुन्तला, क्लेमेन्टाइन, लोकेट, अमरूद, कागती र अनार उत्पादन गर्यो र यसको क्षतिले “हाम्रो विगतको महत्वपूर्ण अंशलाई नष्ट गर्यो । हाम्रो परिवारको इतिहास । हाम्रो सम्पदा ।”
दवासका साथी, ताला अल्बान्नाले उनलाई आफ्नो चिकित्सकको रूपमा मानिन् : “मेरो प्यारो युसुफ, जो उसको नाम लिइएको थियो वा मेरो थेरापिस्ट जसरी म उहाँलाई बोलाउनमा अभ्यस्त थिएँ… उहाँ अध्ययन साझेदारबाहेक मेरो लागि ठुला समर्थक नै हुनुहुन्थ्यो । सबै परीक्षाको अवधिमा ।”
“म युसुफको बारेमा कुरा गर्न चाहन्छु, म उहाँको बारेमा कुरा गर्न घण्टा चाहन्छु – घण्टा पनि पर्याप्त हुनेछैन… उहाँलाई भेट्ने सबै मानिसहरूले उहाँलाई माया गरे ! किनभने उहाँ हास्यास्पद हुनुहुन्थ्यो, उहाँ एक आनन्दित केटा हुनुहुन्थ्यो … युसुफ मैले मेरो जीवनमा भेटेको सबैभन्दा संवेदनशील, सहयोगी र चाखलाग्दो केटाहरूमध्ये एक थिए,” वान्नका सह–लेखक अहमद ड्रेम्लीले दवासको प्रशंसा गर्दै लेखे ।
गत वर्ष अगस्टमा प्रकाशित आफ्नो अन्तिम लेखमा, दवासले एक युवा प्यालेस्टिनी दम्पतीको सुन्दर प्रेमकथालाई वर्णन गरे । गाजाको मेडिकल नाकाबन्दीमा मिर्गौलाको रोगबाट पीडित श्रीमतीले चर्को कठिनाइबाट गुज्रनुपर्दा समयको परीक्षामा खडा भएको श्रीमान्–श्रीमतीको साझेदारीलाई युवा लेखकले वर्णन गरे ।
राज्यद्वारा लगाइएको दशकौँ लामो नाकाबन्दीका कारण घेराबन्दीमा रहेका स्वास्थ्य सेवाहरू कमजोर अवस्थामा छन् । पहिले नै जीर्ण अवस्थामा, स्वास्थ्य क्षेत्र इजरायली कब्जाविरुद्ध हमास नेतृत्वको प्रतिरोध आन्दोलनद्वारा अपरेसन अल–अक्सा तुफानपछि अक्टोबर ७ मा सुरू भएको गाजामा इजरायलको पछिल्लो आक्रमणमा ठुलो क्षति भएको छ ।
शुक्रबार जारी गरिएको संयुक्त राष्ट्रसङ्घको प्रतिवेदनअनुसार इजरायलले घेराबन्दीमा राखेको गाजापट्टीमा पछिल्लो युद्ध सुरू गरेदेखि गाजा र वेस्ट बैङ्कका अस्पताल र अन्य महत्वपूर्ण चिकित्सा पूर्वाधारमा झण्डै ६ सय पटक आक्रमण भएको छ । (जनवरी, २०२४ को तथ्याङ्क)
“स्वास्थ्य सेवामा आक्रमणहरू कभर गर्ने WHO को अनलाइन प्लेटफर्मले गाजापट्टीमा ७ अक्टोबरदेखि सयौँ आक्रमणहरू देखाएको छ । आक्रमणले ९४ वटा स्वास्थ्य सेवा (३६ मध्ये क्षतिग्रस्त २६ अस्पताल सहित) र ७९ एम्बुलेन्सलाई असर गरेको छ,” संयुक्त राष्ट्रसङ्घको समाचार वेबसाइटले जनाएको छ ।
निरन्तर लडाइँ र बमबारीको निन्दा गर्दै डब्ल्यूएचओका प्रवक्ता क्रिस्चियन लिन्डमेयरले भने कि “मानवीय स्थानको निरन्तर कमी र स्वास्थ्य सेवामा निरन्तर आक्रमणले गाजाका जनतालाई ब्रेकिङ बिन्दुमा धकेलिरहेको छ ।”
“गाजापट्टीका बालबालिकाहरूले आफ्नो जीवनको लागि घातक तीन आयामिक खतराको सामना गरिरहेका छन्, रोगहरू बढ्दै जाँदा, पोषणमा कमी र युद्धमा वृद्धि चौधौँ हप्तामा पुग्दा,” संयुक्त राष्ट्र सङ्घले उल्लेख गरेको छ ।

– प्रेस टीभीबाट