अस्ट्रेलिया र बेलायतले १६ वर्षभन्दा कम उमेरका बालबालिकालाई मोबाइल प्रयोगमा प्रतिबन्ध लगाउने निर्णय गरेका छन्

UK bans children under 16 from using social media apps, including TikTok and YouTube
किन यस्तो निर्णय गरिएको होला ? यसका धेरै कारण छन् –
बालबालिकादेखि किशोर–किशोरी, वयष्क, वृद्ध जसलाई पनि इन्टरनेट वा मोबाइलको कुलत हुन सक्छ । यस्तो कुलतबाट सबै नै बच्नुपर्छ । त्यसमा पनि बालबालिकालाई यस्तो कुलतबाट सुरक्षित राख्न बेलैमा सावधानी अपनाउनुपर्छ । किशोर–किशोरीलाई इन्टरनेट एवं सामाजिक सञ्जालमा लामो समय बस्न दिएपछि यसको ‘कुलत’ रक्सीको कुलतजस्तै लाग्न सक्छ । जसरी रक्सी वा लागूऔषधको कुलत लागेपछि त्यो एकछिन खान नपाउँदा छटपटी हुन्छ, त्यसरी नै मोबाइल, इन्टरनेट, फेसबुकको कुलत लागेपछि त्यो भएन भने छटपटाहट हुन थाल्छ ।
बालबालिकालाई सुरक्षित र स्वस्थ राख्न अभिभावकले केही कदम चाल्नैपर्छ । तर, यसको लागि अभिभावकहरू आफैं पनि यस्तो कुलतबाट मुक्त हुन जरुरी छ । आफूले दिनमा ५ घण्टा फेसबुक चलाएर, छोराछोरीलाई फेसबुकमा नझुन्ड भन्न सकिन्न । खाना खाँदा घर–परिवारका मानिसहरूसँगै बसेर खानुपर्छ । खाना खाने टेबुलमा मोबाइल फोनमा गीत वा सिनेमा हेर्ने बानी कसैले पनि गर्नु हुँदैन । यस्तो बेला रमाइला र दुःख–सुखका कुरा गर्नु बालबालिकाको शारीरिक एवं मानसिक स्वास्थ्यको लागि राम्रो हुन्छ ।
ब्रिटेनमा १४ वर्षीया मोली रसेलले सन् २०१७ मा आत्महत्या गरिन् । उनी सामाजिक सञ्जालमा धेरै व्यस्त हुन्थिन् । परिवारले त्यति वास्ता गर्दैनथे । आत्महत्यापछि परिवारले उनको इन्स्टाग्राम एकाउन्ट हेर्दा डिप्रेसन तथा आत्महत्यासम्बन्धी विचलित पार्ने सामग्रीहरू रहेको देखियो । लगातार त्यस्ता सामग्रीहरू हेरेपछि मोलीको मनस्थिति बिग्रियो । उनका पिता इयानले छोरीले आत्महत्या गर्नुमा इन्स्टाग्रामलाई जिम्मेवार पाए । तर उनले आफ्नो छोरी के गरेर यति धेरै समय इन्टरनेटमा बिताउँछिन् भनेर पहिले बुझ्ने प्रयास कहिल्यै गरेनन् । यो उनको ठुलो भूल थियो ।
यसैगरी एक चिनियाँ युवक स्मार्ट फोन किन्न आफूसँग पैसा नभएपछि निकै दिक्क भएका थिए । उनलाई जसरी भए पनि महँगो स्मार्ट फोन किन्नुपर्छ भन्ने दृढ भावना थियो । उनी मोबाइलको कुलतमा यसरी फसेका थिए कि उनले सबै कुरा बिर्सिए । उनले आफ्नो मृगौला बेचेर आएको पैसाले ‘स्मार्ट फोन’ किने । भविष्य के होला भनेर विचारै गरेनन् ।
‘कुलतमा’ फसेकाहरूले के राम्रो, के नराम्रो भनेर छुट्याउन सक्दैनन् । उनीहरू विवेकहीन हुन जान्छन् । बालबालिका र किशोरकिशोरीहरू मात्रै होइन, गृहिणीहरू पनि यस्तो कुलतमा फस्छन् र लगातार कम्प्युटर, मोबाइल चलाएपछि उनीहरूमा अनेक मानसिक र शारीरिक समस्या देखिन सक्छ । कतिपय महिला घरमा मोबाइल, सामाजिक सञ्जालमा गफ गर्ने, फेसबुक चलाउने गर्दा आफ्ना अन्य जिम्मेवारी बिर्सिन्छन् अनि ‘तनाव’ भएपछि छोराछोरीलाई गाली गर्छन् ।