विश्वभरका लाखौँ मानिससँगै म पनि स्पेनी बनेँ !

अगस्ट ४, २०१३ मा कब्जा गरिएको पूर्वी जेरुसेलममा रहेको यहुदी धर्मको सबैभन्दा पवित्र स्थल पश्चिमी पर्खालको चिरामा एफसी बार्सिलोनाका फूटबल खेलाडी लियोनेल मेस्सीले शुभकामनासहितको कागज राख्दै ।

(हामीमध्ये धेरैको लागि गाजा हाम्रो दिमागमा थियो जब विश्वकपमा स्पेनको विजय हेर्दै उत्सव मनायौँ ।)
हिजो राति स्पेनले अर्जेन्टिनालाई पराजित गर्दै विश्वकप जित्यो । सामान्यतया, हामीमध्ये ती व्यक्तिहरूका लागि जसको कुनै पनि देशसँग राष्ट्रिय सम्बन्ध छैन, कसलाई समर्थन गर्ने भन्ने छनौट गौरवशाली रूपमा तुच्छ थियो । हामीले त्यो टोली रोजेका हुन सक्छौँ जसले बढी सुन्दर फूटबल खेल्थ्यो, हामीले सबैभन्दा धेरै मन पराएको खेलाडी वा केवल त्यो पक्ष जसको रङ्ग हामीले मन परायौँ ।
तर, यो सामान्य परिस्थिति होइन ।
गाजा र प्यालेस्टिनले हामीमध्ये धेरैलाई संसार हेर्ने दृष्टिकोण बदलिदिएको छ । यो एउटा नैतिक ऐना बनेको छ, जसले सरकार र राजनीतिक नेताहरूको बारेमा मात्र नभई संस्था, विश्वविद्यालय, मिडिया, निगम र सार्वजनिक व्यक्तित्वहरूको बारेमा हाम्रो निर्णयलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ । हामीले एक समय सम्मान गर्ने मानिसहरू र संस्थानहरूलाई मानिसहरूको विनाशबाट आफ्नो आँखा हटाएको देखेका छौँ । हामीले अरूले भयानक घटनाहरूको सामना गर्दा योग्यता र अस्पष्टताको विस्तृत शब्दावली पत्ता लगाएको देखेका छौँ, जबकि उही घटना यदि अर्को मानिसहरूका लागि उनीहरूले बिना हिचकिचाहट निन्दा गर्ने थिए ।
अनि हामीले ती मानिसहरूलाई सम्झेका छौँ जसले टाढा हेर्न अस्वीकार गरे ।
त्यसैले, हिजो राति म स्पेनी बनेँ ।
अवश्य पनि, फूटबल टोली सरकार होइन । स्पेनी फूटबल टोलीका खेलाडीहरू स्पेनी प्रधानमन्त्री पेड्रो सान्चेजको नीतिका लागि जिम्मेवार छैनन् । त्यसरी नै लियोनेल मेस्सी र उनका टोलीका साथीहरू अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपति जेभियर मिलेइको राजनीतिको लागि जिम्मेवार छैनन् ।
तर, खेलकुद कहिल्यै पनि पूर्ण रूपमा बन्द अराजनीतिक संसारको अस्तित्वमा बस्दैन, जसरी हामी कहिलेकाहीँ देखाउने ढोङ्ग गर्छौँ । हामी खेलकुदमा आफूलाइ लिएर जान्छौँ । हामी हाम्रो इतिहास, हाम्रो पहिचान, हाम्रो सहानुभूति र अनिवार्य रूपमा हाम्रो नैतिक मूल्याङ्कन पनि साथसाथै लान्छौँ । कसले जितोस् भन्ने निर्णय हामीले प्रायः त्यस्ता कारणले गर्छौैँ जसको खेलको ढाँचा वा तथ्याङ्सँग धेरै कम सम्बन्ध हुन्छ ।
अनि त्यसैले, धेरै विवेकशील मानिसहरूका लागि, स्पेनले केही ठुलो कुराको प्रतिनिधित्व गर्न थालेको छ ।
गाजालाई लिएर पश्चिमी राजनीतिक संस्थापनको ठुलो हिस्सा नैतिक र भाषिक विकृतिमा आफूलाई मोडेको बेला, स्पेन अलगै उभिएको छ । सान्चेज र उनको सरकार स्पेनका धेरै पश्चिमी सहयोगीहरूबाट स्पष्ट रूपमा नदर्शाएको स्पष्टताका साथ बोल्न इच्छुक छन् । स्पेनले प्यालेस्टिन राज्यलाई मान्यता दियो । सान्चेजले गाजामा भइरहेको कुरा वर्णन गर्न खुलेआम नरसंहार शब्द प्रयोग गरेका छन् । उनको सरकारले इजरायलविरुद्ध हतियार प्रतिबन्ध लगाउने कदम चालेको छ ।
स्पेनी सरकारको धारणाको महत्व बुझ्नको लागि उसको हरेक नीतिसँग सहमत हुनु आवश्यक छैन । नैतिक साहस त्यतिबेला मापन गरिन्छ जब कुनै पद लिँदा मूल्य चुकाउनुपर्छ ।
ला लिगा जितेपछि बार्सिलोनाको उत्सवमा विश्व फूटबलका सबैभन्दा चम्किला युवा तारामध्ये एक लामिन यामालले प्यालेस्टिनी झण्डा फहराएको हेर्नु पनि गहिरो रूपमा भावुक थियो ।
प्यालेस्टिनी पीडाको विशाल परिदृश्यमा यो एउटा सानो कदम थियो । तर, प्रतीकहरूले महत्व राख्छ, विशेष गरी जब धेरै शक्तिशाली संस्थाहरू

स्पेन हालको युरोपेली र विश्व च्याम्पियन (ली स्मिथ/रोयटर्स)

ले प्यालेस्टिनलाई अदृश्य बनाउन कडा मेहनत गरेका छन् ।
खेलकुद सफलताको शिखरमा यामाल थिए, उत्सवले घेरिएका ती मानिसहरूको झण्डा उठाउँदै जसको पीडा संसारलाई बारम्बार बिर्सन भनिएको छ । अनि हिजो राति उनले विश्वकप फाइनलमा स्पेनको रङ्ग लगाए र विश्व विजेता बने ।
अर्कोतर्फ अर्जेन्टिना उभिएको थियो, एक शानदार फूटबल खेल्ने राष्ट्र जसको नेतृत्व सायद आफ्नो पुस्ताको महान् फूटबलरले गरे । अनि यहाँ पनि गाजाले हामीमध्ये केहीले हेरेका भावनाहरूमा घुसपैठ ग¥यो । कब्जा गरिएको पूर्वी जेरुसेलमको पश्चिमी पर्खालमा लियोनेल मेस्सीको एउटा तस्बिर व्यापक रूपमा प्रसारित भएको थियो । यो बार्सिलोनाको २०१३ को इजरायल र कब्जा गरिएको प्यालेस्टिनी क्षेत्रको भ्रमणको हो, जुन वर्तमान विपत्तिभन्दा वर्षौँ अघिको थियो । तर, तस्बिरहरूको जीवन ती परिस्थितिहरूभन्दा बाहिर हुन्छ, जुन परिस्थितिमा तिनीहरू सिर्जना गरिएका थिए र गाजाले हामीमध्ये धेरैले उनीहरूलाई हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गरेको छ ।

प्यालेस्टिनी कलाकारहरूले चित्रित गरेको भित्तेचित्रमा मे १३, २०२६ मा गाजा सहरको अल शाती शरणार्थी शिविरमा इजरायली सेनाले ध्वस्त पारेका भवनहरूको भग्नावशेषमा बार्सिलोनाको ला लिगा विजय परेडमा प्यालेस्टिनी झण्डा फहराउने फूटबल स्टार लामिन यमललाई चित्रण गरिएको छ । (इब्राहिम हज्जाज/रोयटर्स)

लामिन यामालसँगको भिन्नता उल्लेखनीय छ । पश्चिमी पर्खालमा मेस्सीको तस्बिर छ । अनि त्यहाँ यामालको तस्बिर छ, जसले आफ्नो युवा करियरको सबैभन्दा खुसीको क्षणमा प्यालेस्टिनी झण्डा फहराउदैँ थिए । फरक क्षण, फरक परिस्थति, फरक मनसाय ।
तर, प्रतीकहरूको महत्व हुन्छ । गाजाले संसारलाई हेर्ने दृष्टिकोण परिवर्तन गरेकाहरूका लागि यो भिन्नताको भावनात्मक शक्ति महसुस नगर्नु असम्भव छ ।
अनि मेस्सीभन्दा बाहिर जेभियर मिलेइको राजनीति छ । अर्जेन्टिनाका राष्ट्रपतिले आफ्नो निष्ठा स्पष्ट पारेका छन् । गाजामा प्यालेस्टिनीहरूले अकल्पनीय विनाश भोगेको ऐतिहासिक क्षणमा उनले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई अँगालेका छन् र आफूलाई ‘विश्वको सबैभन्दा यहुदीवादी राष्ट्रपति’ घोषणा गरेका छन् ।
अर्जेन्टिनाका फूटबल खेलाडीहरू मिलेइको लागि जिम्मेवार छैनन् र यसका जनतालाई उनीहरूको राष्ट्रपतिमा सीमित गर्न सकिँदैन । तर, हामी बाँकीले हेरेको भावनाबाट ती राजनीतिलाई पूर्ण रूपमा मेटाउन पनि सकिँदैन ।
त्यसपछि अर्को हालसालैको मतदान छ जुन गाजाबाट धेरै टाढा थियो तर आफ्नै तरिकाले प्रकट भयो । मार्चमा, संयुक्त राष्ट्र सङ्घको महासभाले अफ्रिकीहरूको ट्रान्सएट्लान्टिक बेचबिखन र दासत्वको ऐतिहासिक गल्तीहरूको सामना गर्दै र परिपूरणात्मक न्यायको लागि आह्वान गर्ने एक ऐतिहासिक प्रस्ताव पारित ग¥यो । एक सय तेइस देशले पक्षमा मतदान गरे । ५२ देशले मतदानमा भाग लिएनन् । सम्पूर्ण विश्वका केवल तीन देशले यसको विरुद्धमा मतदान गरे : संयुक्त राज्य अमेरिका, इजरायल र अर्जेन्टिना ।
यसमा केही असाधारण कुरा छ । मानवताको सबैभन्दा ठुलो ऐतिहासिक अपराध र परिपूरणात्मक न्यायको निरन्तर मागको मुद्दामा ट्रम्पको अमेरिका, बेन्जामिन नेतन्याहुको इजरायल र मिलेइको अर्जेन्टिनाले आफूलाई एकै ठाउमा उभिएको भेट्टाए, लगभग एक्लो ।
हामीमध्ये जो गाजाको ऐनाबाट संसारलाई हेर्छौँ, उनीहरूलाई यो ढाँचा याद नगर्नु गाह्रो छ । मुद्दाहरू फरक छन्, इतिहास फरक छ र कानुनी प्रश्नहरू फरक छन् । तर, नैतिक प्रवृत्ति एकदमै परिचित देखिन्छ । जब ऐतिहासिक अन्यायका पीडितहरूले मान्यता, जवाफदेहिता र समाधानको माग गर्छन्, त्यही सरकारहरू प्रायः अर्को पक्षमा उभिने कारणहरू खोज्छन् ।
त्यसो भए, हो, हिजो राति मैले फूटबल खेल हेरेँ ।
मैले मेस्सीको प्रशंसा गरेँ किनभने महानता महानता नै रहन्छ । अर्जेन्टिनाको फूटबलको असाधारण इतिहास देखेर म छक्क परेँ ।
तर, म स्पेनले जितोस् भन्ने चाहन्थेँ ।
अनि स्पेनले जित्यो ।
सायद यसले गाजाले हामीलाई के गरेको छ भन्नेबारेमा केही भन्छ । यसले हाम्रो नैतिक भूगोललाई पुनः व्यवस्थित गरेको छ । पहिले टाढा महसुस हुने देशहरू अचानक नजिक महसुस हुन्छन् किनभने अरूहरू मौन हुँदा उनीहरूले बोलेका थिए । हामीले सोचेका सरकारहरूले हाम्रो सम्मान कमाउन सक्छन् किनभने गहिरो नैतिक परीक्षणको क्षणमा तिनीहरूले आफ्नो नजर हटाउन अस्वीकार गरे ।
अनि कहिलेकाहीँ त्यो नैतिक भूगोल सबैभन्दा अप्रत्याशित ठाउँहरूमा फैलिन्छ ।
हिजो राति यो फूटबल मैदानमा फैलियो ।
लाखौँले स्पेनको विजय मनाए किनभने उनीहरू स्पेनी फूटबललाई माया गर्छन् किनभने उनीहरू लामिन यामालको प्रशंसा गर्छन् वा केवल उनीहरूको टोलीले खेलमा सबैभन्दा ठुलो पुरस्कार जितेको कारण ।
तर, धेरैले प्यालेस्टिनी जनतासँग ऐक्यबद्धता जनाउँदै उत्सव मनाए ।
विश्वकपले प्यालेस्टिनलाई न्याय प्रदान दिन सक्दैन । स्पेनको विजयले गाजामा भोको बच्चालाई खाना खुवाउने छैन, ध्वस्त घर पुनर्निर्माण गर्ने छैन वा मरेकाहरूलाई फिर्ता ल्याउने छैन ।
तर, मानिसहरू आंशिक रूपमा प्रतीकमार्फत बाँच्छन् । हिजो राति, हामीमध्ये केहीको लागि, स्पेनको रातो जर्सीले एउटा अर्थ बोकेको थियो जुन यसलाई कहिल्यै पनि वहन गर्न डिजाइन गरिएको थिएन ।
जब लामिन यामाल र उनका टोलीका साथीहरूले विश्वकप उठाए, मैले उनीहरूसँगै उत्सव मनाएँ ।
किनभने, गाजामा भएको घटनालाई फूटबलले परिवर्तन गर्न नसक्ने भएकोले होइन ।
तर, गाजाले फूटबलको खेल हेर्ने मेरो तरिका नै परिवर्तन गरिदिएको छ ।