लोमान्थाङको यात्रा

श्यामकृष्ण खुलिमुली
हिंडेर फर्कने कि गाडीमा ?
यस विषयमा व्यापक छलफल भयो । हुन त हिंड्ने भनेरै मुस्ताङ गएका थियौं । तर लोमान्थाङदेखि चेलेसम्म हिंड्दा कम्तीमा तीन दिन लाग्न सक्छ । त्यसमाथि सबै बाटो उस्तै लाग्छ, बीचमा अलमलियौं भने झन् बढी समय लाग्नसक्छ । साथीहरू पनि सबैजना त्यत्रो लामो बाटो हिंड्न समर्थ होला जस्तो लागेन । हिंडेपछि दुई छाक खाना, चियानास्ता, बासको खर्च हिसाब गर्दा त बरु गाडीमा फर्कन नै सजिलो होला जस्तो लाग्यो । मैले र कृष्णप्रसाद तुइतुईले यसबारेमा बालकृष्ण बनमालालाई भन्यौं । सुरुमा हिंडेरै फर्कने भने पनि पछि सहमत भए ।
गाडी पाउने हो कि होइन ?पाएन भने फेरि यतै कुर्नुपर्ने होला । यस्तै सोचेर हामी साढे छ बजे नै काउन्टुमा पुग्यौँ । तर काउन्टर खोलिसकेको थिएन । चेले फर्कनेहरूको भीड थियो । सबैजना ढोकामा धर्ना दिएर टिकट लिन तँछाडमछाड गरिरहेका थिए । एउटा समूहले त हिजोदेखि नै टिकटका लागि धाइरहेको बतायो ।
पार्कमा दुईवटा जीप थियो । एकजना त अस्ति यहाँ आउँदाकै पे्रम दाइ रहेछन् । हामीलाई त ढुङ्गा खोज्दा देउता मिलेझैं भयो ।
‘ओहो, प्रेम दाइ पो रहेछ ।’ अलि ढुक्क हुँदै साथीहरूले खुसी प्रकट गरे ।
पुरानै गाडी देखेपछि अब फर्कन पाउने कुरामा ढुक्क भयौं । काउन्टरमा टिकटका लागि कु¥र्यौं । काउन्टर खोलेपछि प्रेम दाइ पनि हाम्रो लागि टिकट मिलाउन लागिपरे ।
अन्ततः टिकट मिल्यो । चिया पनि खाइसकेका थियौं । फर्कने बेला नभएसम्म हामी कुरेर बस्यौं । एकजना मानिस घोडा लिएर आउँदै थियो ।
‘कहाँबाट ल्याउनुभो ?’ उसको आफन्तले सोध्यो ।
‘किनेर ल्याएको ।’ उसले जवाफ दियो ।
‘कति प¥यो ?’
‘सत्तरी हजार ।’
घोडा गर्भवती थियो । यहाँको यातायातको मुख्य साधन नै घोडा, बाइक र जीप थियो ।
समय घर्किंदै थियो । बिहानको आठ बज्यो । हामी दुई समूह बनाई दुइटा गाडी चढ्यौं । एउटा समूह प्रेमदाइको गाडीमा थियो, हामी भने अर्कै गाडीमा थियौं । तैपनि लोमान्थाङलाई बिदाइको हात हल्लायौं ।
सराङ, घमी, घिलिङ हुँदै साँढे दश बजे घ्याम्देको स्याङमोचेस्थित होटल निलगिरीमा पुगी खाना खायौं । त्यसपछि फेरि अगाडि बढ्यौं । त्यस अगाडिसम्म खासै नबोलेका ड्राइभर अब भने बोल्न थाले । उनले आफू हिजोमात्र पाँचखालबाट आइपुगेको बताए ।
‘दाजुलाई कति दिन्छ नि ?’ बालकृष्णले सोधे ।
‘महिनाको तेत्तीसहजार दिन्छु भनेको थियो । त्यसबाहेक होटलले टिप्स दिन्छ । त्यति नै हो ।’ उनले जवाफ दिए तर त्यति खुसी देखिंदैनन् । उनले भनेअनुसार यो सिजनपछि सायद यहाँ आउँदैनन् होला ।
कुरा गर्दा गर्दै फेरि त्यही ठाउँ आइपुग्यो, डरलाग्दो चट्टाने भीर र झरना । डरलाई निचोर्दै हामी अघि बढ्यौं र समरमा आइपुग्यौं । त्यहाँ फेरि गाडी रोकियो । गाडीमा तेल हालियो । त्यहाँ गाडी साहुले ड्रम ड्रममा तेल ल्याएर राख्दारहेछन् । एकैपटक नौ महिनालाई पुग्ने गरी तेल ल्याउँदा रहेछन् । लोमान्थाङ आउन जान ३५ लिटर तेल लाग्दोरहेछ । ड्राइभरले ड्रममा पाइप घुसारी तेल निकाले । साथीहरूले पनि सहयोग गरे । तर गाडीमा हाल्दा पोखियो । यसैक्रममा ठूलो जर्किनबाट तेल पोखिएर न्हुज किजूको लुगाभरि लाग्यो । तेल राखेर हामी फेरि अगाडि बढ्यौं । नेपालको मरुभूमि छिचोल्दै, सुख्खा तर आकर्षक र मनमोहक अनि नजिकैझैं लाग्ने हिमाली चित्रपट हेर्दै हामी अगाडि बढ्यौं । त्यही चटाने भीरपाखा छिचोल्न र चीनसँग जोड्ने राजमार्गको निर्माण कार्य हुँदै थियो । घ्याकर हुँदै चेले पुग्दा सवा एक बजेको थियो ।
चेलेमा कालिगण्डकी वारिपारि चटानी भीरको आकर्षक कला थियो । रातो मोजाइक, मानौ कम्प्युटरमा राख्ने गरिएको वालपेपरझैं । चट्टान कुँदेर बनाएको प्राकृतिक क्यानभासझैं । त्यही बसेर सबैले व्यक्तिगत र सामूहिक फोटो पनि खिच्यौं ।
बा¥ह बजेपछि हुरी चल्छ भनेर सुनेका थियौं । नभन्दै हुरी आइरहेको थियो कालीगण्डकीलाई छोपुलाझैं गरेर । मानौं कालीगण्डकी त बालुवा र धुलोको कुहिरीमण्डल नै बनेको थियो । बालुवाका कणकणसमेत उडेको थियो । यस्तो बेलामा हिंड्नु परेपछि त सुसज्जित हुनुप¥यो । टाउकोमा क्याप, आँखामा सनग्लास, नाकमुखमा मास्क लगाएर हिंडे । सबैजना त्यसरी नै हुरीबिरुद्ध सुसज्जित भएर हिंड्न थाले । हामी कालीगण्डकीको किनारै किनार हिंड्यौं ।
छुसाङ हुँदै हाम्रो यात्रा कागबेनीतर्फ अगाडि बढ्दै थियो । हुरीसँग पौंठाजोरी खेल्दै कालीगण्डकीको तिरैतिर हिंड्यौं । एकाधपटक त यस्तरी हुरी चल्यो कि झण्डै उडाएन । त्यसमाथि आफू त दुब्लो पातलो मान्छे, उडाउने नै पो हो कि भन्ने डरले छेउमा लागिनँ । भित्ता च्यापेर हिंडे । हुरी त रोक्ने कुरै छैन । चल्या चल्यै थियो । यो मान्छे उडाउने हुरीलाई ऊर्जामा रुपान्तरण गर्न पाए मुस्ताङमात्र होइन देश नै झल्लमल्ल हुन्थ्यो होला । तर विडम्बना देश हाँक्नेहरू सपनामात्र बेचिरहेका छन् । उखानटुक्काको बिस्कुन फिंजाइरहेका छन् । महँगोमा भारतबाट बिजुली ल्याएर हाम्रा खोला नदी तिनकै पोल्टामा हाली हामी दीपावली मनाइरहेका छौँ ।
साथीहरू कोही निकै अगाडि थिए, कोही निकै पछाडि । म भने अगाडि र बीचतिरै थिएँ । अलिकति हिंडे, हुरीलाई पन्छाउन खोजें । तर फेरि ठूलो आवाजका साथ हुरी आइहाल्ने । धूलो र बालुवाका कण उडाएर अनुहारभरि हान्यो, जिउभरि हान्यो । मानौं, देवतालाई भक्तजनले अक्षताले हानेझैं । एकपटक त क्याप नै उडायो, धन्न समातें ।

ताङ्वेको ग्रीन ताङ्वे लिमिटेडस्थित अर्गानिक स्याउ फार्ममा पुग्दा साढे तीन बजिसकेको थियो । साथीहरू पछाडि नै थिए । म र बालकृष्णसँँगै थियौं । त्यहाँ पुगेपछि उनले भने, ‘पछाडिका साथीहरूलाई कुरौं ।’ मैले भनें, ‘हुन्छ ।’
हामी फार्मभित्र छि¥यौं । सात वर्षअघि स्थापना गरेको त्यो विशाल फार्ममा पाइपबाट सिंचाइ गरी स्याउ खेती गर्दोरहेछ । स्याउका बोटहरू साना साना र हुर्कंदै गरेका थिए ।
केही समयपछि साथीहरू आइपुगे । अनि हामी फेरि अगाडि बढ्यौँ ।
साँढे पाँच बज्यो । सूर्य क्षितिजमा डुब्दै थियो । तर हुरी रोक्ने कुनै छाँटकाँट थिएन । हामी कागबेनी पुग्यौँ । कागबेनीलाई अँध्यारोले छोप्दै थियो ।
माने घुमाउँदै कागबेनी प्रवेश ग¥यौं ।
कागबेनी महँगो छ भनेको त सुनेको थिएँ । मुक्तिनाथ र कालीगण्डकीको काखमा फुलेको हिमाली सुगन्धित पूmल हो–कागबेनी ।
साँझ परिसकेको थियो । थाकेको जिउ बिसाउन परिरहेको थियो । त्यसैले होटल खाज्न थाल्यौं । दुई तीन ठाउँ खोज्यौं, महँगो थियो । बल्ल अलि सस्तो होटल कालीगण्डकीमा कुरा मिल्यो र त्यही बस्ने निर्णय ग¥यौं ।
अँध्यारो भइसकेको थियो । त्यसैले आजलाई घुम्ने काम ठप्प भयो र आराम गर्न थाल्यौं । खाना बनाउञ्जेल आराम ग¥यौं, लुगाफाटा फे¥यौं ।
खाना तयार भएपछि खान बस्यौं । खानासँगै मासु पनि मगाइएको थियो । हामी ठट्टा गर्दै खाँदै थियौं । होटलकी साहुनी खाना, तरकारी थप्दै थिइन् । हामी सबै नेवार भएकोले नेपालभाषामै कुरा गर्दै थियौं । सायद साहुनीलाई केही भनेको होला भनी लागेछन् । त्यसैले खाना थप्न आउँदा उनले भनिन्, ‘म तपाईंहरूको भाषा बुझ्छु नि ।’
‘सबै बुझ्नुहुन्छ ?’ एकजना साथीले सोधे ।
‘अँ ।’ जवाफ दिइन् ।
‘ल त्यसो भए लायागु झोल भतिचा ति (मासुको झोल अलिकति दिनुस्) भनेको के हो ? कृष्णप्रसादले गाँस मुखमा हाल्दै सोधे ।
साहुनी एकक्षण वाल्ल परिन्, अनि जवाफ दिइन्,‘पिसाब ।’
त्यसो भन्नेबित्तिक्कै त्यहाँ हाँसोको फोहोरा छुट्यो । सबजना हाँस्न थाले । हाम्रो हाँसो सुनेर साहुनी अवाक् भइन् । उनी लाजले भुतुक्क भइन् र भित्र छिरिन् ।
एकक्षण अगाडिसम्म कालीगण्डकी र मुक्तिनाथ खोला सुसाइरहेको थियो तर अब भने हाम्रो हाँसो बडो मज्जाले सुुसाउन थाल्यो । हाँसो निकै बेरसम्म कागबेनीमा गुञ्जिरहयो ।
–
khulimuli@gmail.com