भारतको चीन युद्ध, चीनको आँखामा

भारतलाई चीनले दुइटा चस्माले हेथ्र्यो । एउटा, माक्र्सवाद र लेनिनवादको आधारमा इतिहासको द्वन्द्वात्मक सिलसिलाको रूपमा स अर्को, आफ्नो छिमेकी र एसियाली शक्तिको रूपमा । दुवै दृष्टिकोण फरक र खुला थिए । तर, सीमा विवादले दुवै विचारलाई एकै ठाउँ ल्याइदियो । चीनको आँखामा भारतका गतिविधिहरू उसको राजनीतिक सोचका परिमाण थिए र यही सोचले उसलाई चीनसँग युद्ध गर्न घच्घच्याइरहेको थियो ।
भारतबारे पहिलो बुझाइ
सत्तामा आउनुभन्दा पहिले चिनियाँ कम्युनिस्टहरू नेहरूलाई राष्ट्रिय पुँजीवादी नेताको रूपमा हेर्थे । उनीहरूले काङ्ग्रेस पार्टीलाई कोमिन्ताङसँग तुलना गर्नु स्वाभाविक हो  । नेहरू र च्याङ काइसेकबीच राम्रो सम्बन्ध थियो । भारतभित्रै हेर्ने हो भने पनि १९४८ देखि १९५१ सम्म भारत सरकारले हैदरावादको तेलङ्गाना जिल्लाको विद्रोह दबाउन सेना परिचालन गरेको थियो । तेलङ्गानाका किसानहरूले जमिनदारहरूबाट जमिन खोसेर आफ्नै प्रशासन चलाइरहेको घटनालाई भारतीय क्रान्तिको फिलिङ्गोका रूपमा हेरिँदै थियो । भारतीय कम्युनिस्टहरूले क्रान्तिका लागि बधाई दिएर पत्र पठाएपछि माओ त्सेतुङले लेखेका थिए, “साहसी भारतीय कम्यनिस्ट पार्टीको अगुवाइमा सम्पूर्ण भारतीय देशभक्तहरूको एकता र सङ्घर्षले निश्चय पनि भारत धेरै समयसम्म साम्राज्यवाद र उसका पिछलग्गुहरूको दबाबमा थिचिने छैन भन्ने मेरो दृढ विश्वास छ । मुक्त चीनजस्तै एक दिन मुक्त भारत पनि समाजवादी र जनवादी परिवारमा भित्रिनेछ ।”

इन्डोनेसियाको बाङडुङमा सन् १९५५ मा भएको असंलग्न देशहरूको सम्मेलनमा सहभागी नेताहरू

बाङडुङ सम्मेलनमा चिनियाँ प्रधानमन्त्री चाउ एन लाईसँग अटोग्राफ लिइरहेका विभिन्न देशका युवाहरू